Het aantal zelfdodingen in Belgische gevangenissen ligt 25 procent hoger dan de Europese mediaan, België behoort zo tot de slechtste leerlingen van Europa. Dat melden de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTRG) en het Federaal Instituut voor de bescherming en de bevordering van de Rechten van de Mens (FIRM) op basis van cijfers van de Raad van Europa. Ze vragen om dringend werk te maken van een oplossing voor het structurele tekort aan psychiatrische zorg voor gedetineerden.
De organisaties zien verschillende "blijvende knelpunten", waarvoor ze oplossingen verwachten in een actieplan dat de Belgische overheid eind dit jaar zal voorstellen. Zo is er een structureel tekort aan psychiatrische zorg in de gevangenissen. Er werd al een stap gezet op het vlak van ps ychologen, maar psychiaters blijven in ondertal. "Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zijn er in België slechts 0,2 psychiaters beschikbaar per 1.000 personen in detentie, terwijl het Europese gemiddelde 1,3 psychiaters per 1.000 personen bedraagt (2020)", klinkt het. Tegelijk zou het penitentiair personeel "nog steeds onvoldoende praktijkgerichte opleiding" krijgen over zelfmoordpreventie en mensenrechten.
CTRG en FIRM stellen ook vast dat er "voortdurend" gebruik wordt gemaakt van maatregelen die afbreuk doen aan de menselijke waardigheid. "Praktijken zoals naakt isoleren, overmatig gebruik van handboeien en disproportionele dwangmaatregelen worden bij gebrek aan gepaste alternatieven nog steeds toegepast."
Gedetineerden in een psychische crisis zouden ook nog in kale cellen, zonder meubilair, naakt en zonder gepaste medische zorg opgesloten worden. Ten slotte stellen de organisaties ook een gebrek aan daadwerkelijke interne rechtsmiddelen vast, waardoor slachtoffers van misbreuk beschermd zouden kunnen worden.
