Het Tijdschrift voor Geneeskunde en Gezondheidszorg neemt 11 medische artikels (1) uit 2025 in de algemene pers onder de loep. Hoe wetenschappelijk onderbouwd zijn die? De auteurs gaan onder meer in op alcoholconsumptie en het standpunt van de Hoge Gezondheidsraad (HGR). De auteurs stellen dat op basis van de huidige wetenschappelijke stand geen bewijskracht bestaat die totale abstinentie noodzaakt bij de algemene bevolking. Dat adviseert nochtans de HGR.
De Hoge Gezondheidsraad (HGR) publiceerde op 17 juni 2025 nieuwe voedingsaanbevelingen waarin alcoholconsumptie voor het eerst expliciet wordt afgeraden. Het advies luidt: geen alcohol, en als men toch drinkt, maximaal 10 standaardglazen per week, gespreid over meerdere dagen. Het advies bevat opvallende nieuwigheden die stof deden opwaaien in de pers.
De basis voor het advies is een systematische review -83 prospectieve studies in 19 landen met een hoog inkomen- die een verhoogd risico op globale mortaliteit toont boven 100 g/week alcohol, wat neerkomt op 10 glazen. Een veilige drempel voor kankerrisico’s ontbreekt. Alcohol wordt door het International Agency for Research on Cancer (IARC)
geclassificeerd als carcinogeen voor onder andere mond-, farynx-, larynx-, slokdarm-, lever-, colorectale- en borstkanker.
Context en evolutie van het debat
De historische perceptie van mogelijke gezondheidsvoordelen (French paradox) kwam onder druk te staan door methodologische kritiek op observationele studies en mogelijke confounders (gezondere leefstijl bij matige drinkers, bias door ex-drinkers in groep abstinenten). Belangrijke keerpunten waren onder meer. ASCO (2017) over een verhoogd kankerrisico, zelfs bij bescheiden consumptie, en WHO (2022) met de stelling dat er geen veilige drempel bestaat (“vanaf de eerste druppel”).
Kanker
De wetenschap heeft duidelijk aangetoond dat overmatig drinken schadelijk is, daarover bestaat geen discussie. Wat echter verwarrend blijft -vooral door de constante stroom van nieuwe studies die elkaar soms lijken tegen te spreken- hoe slecht licht tot matig drinken in werkelijkheid is, en wat licht tot matig precies inhoudt.
Lichte tot matige consumptie verhoogt het borstkankerrisico licht: ≈5–10% RR-stijging bij 1 glas per dag, oplopend bij hogere innames. Ter vergelijking: gecombineerde HST in de menopauze verhoogt het borstkankerrisico substantieel sterker (RR 1,60 na 5 jaar; >2 bij langduriger gebruik). Voor andere alcoholgerelateerde kankers stijgt het risico vooral bij hogere consumptie, aldus de auteurs.
Cardiovasculaire en metabole impact
Observationeel onderzoek suggereert een lager risico op coronair lijden en cardiovasculaire mortaliteit bij lichte tot matige drinkers. Dat gaat dan om als maximaal één glas per dag voor vrouwen en één tot twee glazen per dag voor mannen. Maar dat kan deels verklaard worden door confounding (gezondere leefstijl) en selectiebias.
De American Heart Association (2025) besluit dat er geen solide basis bestaat om alcohol als preventieve maatregel aan te bevelen, en dat potentieel gunstige effecten onzeker zijn. Hogere consumptie en bingedrinken verhogen de cardiovasculaire morbiditeit (hypertensie, AF, HF, CVA) wel duidelijk. Sommige studies suggereren een mogelijk gunstig effect op diabetesrisico, maar ook hier is causaliteit niet te bewijzen door gebrek aan Randomized Controlled Trial data (RCT-data).
De auteurs besluiten dat het overgrote deel van het bewijs observationeel is. RCT-onderzoek op levenslange consumptie is praktisch en ethisch onmogelijk. Resultaten blijven daarom heterogeen en gevoelig aan confounding, misclassificatie en selectie.
Standpuntbepaling en klinische implicaties
Internationale gezondheidsinstanties onderstrepen dat alcohol niet preventief moet worden aanbevolen en dat consumptie best beperkt wordt. De HGR gaat een stap verder en adviseert volledige onthouding. Op basis van de huidige wetenschappelijke stand van zaken bestaat er geen bewijskracht die totale abstinentie noodzakelijk maakt bij de algemene bevolking, klinkt het afrondend. Lichte consumptie binnen de grens van 10 glazen per week, gespreid en met alcoholvrije dagen, lijkt klinisch aanvaardbaar voor mensen zonder specifieke contra-indicaties.
(1) Naast het item over alcoholconsumptie bevat de whitepaper ook artikels met als thema:
- Integratieve geneeskunde, nieuwe hype onder artsen?
- Nieuwe studie over vaccinatie en autisme is een politieke stunt
- Remedies bij langdurig covid-19-gerelateerd reukverlies
- Herpeszostervaccinatie en het risico op dementie
- Vaker gezondheidsproblemen bij kinderen na een medisch geassisteerde bevruchting
- Serologische bepaling mazelenantistoffen heeft weinig zin
- Alcoholconsumptie voortaan afgeraden: hoe sterk is het bewijs?
- Kurkumasupplementen, miljarden voor een placebo?
- De serotoninehypothese voor depressie is achterhaald
- Verbeterde analyse van zelfde data doorprikt verband over paracetamol in de zwangerschap en autisme
- Is prostaatkankerscreening aan herziening toe?
