Politici kunnen onder bepaalde voorwaarden een betaald mandaat combineren met hun volledige uitkering voor arbeidsongeschiktheid. “Ik denk niet dat veel mensen in de buitenwereld dat weten”, reageert Vincent Van Quickenborne (Anders). De adviserend arts moet wel toestemming geven.

Een politicus die arbeidsongeschikt wordt, hoeft zijn mandaat niet neer te leggen. Met toestemming van de adviserend arts kan hij of zij politiek actief blijven en tegelijk de ziekte- of invaliditeitsuitkering geheel of gedeeltelijk behouden. Vincent Van Quickenborne (Anders) kaartte de regeling aan in de Kamercommissie Sociale Zaken. Hij vroeg minister Vandenbroucke (Vooruit) welke regels gelden voor politici die een uitkering voor arbeidsongeschiktheid combineren met hun mandaat.

De eerste voorwaarde is duidelijk. “Een gerechtigde moet steeds de toelating van de adviserend arts hebben om een politiek mandaat tijdens een periode van erkende arbeidsongeschiktheid uit te oefenen”, antwoordde Vandenbroucke. Het maakt daarbij geen verschil of het mandaat wordt vergoed met presentiegeld of met een wedde.

Eerste zes maanden volledige uitkering
Voor mandaten waarvoor politici presentiegeld krijgen, en voor bepaalde mandatarissen van wie de wedde niet onder de sociale zekerheid voor werknemers valt, geldt een aparte regeling. Tijdens de eerste zes maanden van de toegelaten activiteit wordt de uitkering niet verminderd. Vanaf de zevende maand daalt de uitkering met 10 procent. Die regeling geldt tot het einde van het derde kalenderjaar volgend op het jaar waarin de toelating begon.

Vanaf het vierde kalenderjaar wordt rekening gehouden met de inkomsten uit het mandaat. In 2026 ligt de grens op 22.184 euro. Wie daaronder blijft, behoudt de normale uitkering. Bij een overschrijding van 1 tot 14 procent wordt de uitkering verminderd. Wie de grens met minstens 15 procent overschrijdt, verliest de uitkering voor dat jaar.

Gemeente- en OCMW-raadsleden
Voor gemeente- en OCMW-raadsleden geldt een aparte regeling. Zij kunnen de inkomsten uit hun mandaat integraal combineren met hun uitkering voor arbeidsongeschiktheid. De voorzitter van de raad valt niet onder die uitzondering.

Bij sommige andere lokale mandatarissen geldt de klassieke regeling voor toegelaten gedeeltelijke werkhervatting. De uitkering kan dan worden verminderd in functie van de omvang van de activiteit, met een vrijstelling van 20 procent.

De regeling maakt duidelijk dat erkende arbeidsongeschiktheid niet betekent dat elke activiteit uitgesloten is. De adviserend arts beoordeelt of de uitoefening van het politieke mandaat verenigbaar is met de erkende arbeidsongeschiktheid.

Hoeveel politici? RIZIV weet het niet
Hoeveel politici een uitkering combineren met hun mandaat, kan het RIZIV niet zeggen. Er bestaat geen aparte registratie waarmee alle politieke mandatarissen uit de cijfers kunnen worden gehaald.

Van een beperktere groep zijn wél cijfers beschikbaar. Het gaat om personen die hun uitkering integraal mogen combineren met inkomsten uit bepaalde mandaten of functies. Daaronder vallen de eerder genoemde gemeente- en OCMW-raadsleden, maar in dezelfde cijfers zitten ook rechters in sociale en ondernemingszaken en raadsheren in sociale zaken. Zij oefenen die functies niet uit als voltijdse beroepsmagistraat, maar zetelen vanuit hun professionele ervaring en ontvangen daarvoor een vergoeding.

Het RIZIV kan niet aangeven hoeveel van hen politieke mandatarissen zijn. Eind 2020 ging het om 230 personen. Daarna schommelde hun aantal rond de 180, om in 2024 voorlopig weer te stijgen tot 203. Voor 2025 zijn geen cijfers beschikbaar.

“De uitkering wordt zelfs niet beperkt”
Van Quickenborne reageerde verbaasd. “Blijkbaar kan men dus een politiek mandaat combineren met arbeidsongeschiktheid. Ik denk niet dat veel mensen in de buitenwereld dat weten.” 

Wat hem vooral tegen de borst stuit, is dat de uitkering tijdens de eerste zes maanden volledig behouden blijft. “De uitkering wordt zelfs niet beperkt”, zei Van Quickenborne. “Ik vind het onwaarschijnlijk. Mensen met een politiek mandaat krijgen daarvoor een vergoeding, met name presentiegeld of een wedde, terwijl ze ook een uitkering voor arbeidsongeschiktheid kunnen behouden.”