De Belgische beroertezorg vertoont duidelijke vooruitgang in het gebruik van reperfusietherapieën en benadert Europese topresultaten. Tegelijk blijven er substantiële interhospitale verschillen en lacunes in registratie, organisatie en monitoring. Dat blijkt uit het nieuwe verslag van de Eenheid Audit Ziekenhuizen (Riziv), gewijd aan de zorg bij een ischemische beroerte.
Nationale harmonisatie van zorgprocessen, versterking van de stroke-netwerken en systematische kwaliteitsmeting zijn essentieel om tijdkritische, evidence-based en uniforme zorg voor elke patiënt met een ischemisch CVA te waarborgen, luidt de conclusie.
De Eenheid Audit Ziekenhuizen voerde, in samenwerking met het Riziv en de FOD Volksgezondheid, een nationale audit uit in 96 ziekenhuizen. De analyse baseert zich op nationale gegevens (2021–2022) en aanvullende bevragingen in 2025. De audit evalueert organisatie, processen en uitkomsten van de zorg voor ischemische beroerte, met focus op de hyperacute fase en de zorgketen.
Toename van reperfusiebehandelingen
De audit toont een stijging van het gebruik van reperfusietherapieën:
- Intraveneuze trombolyse: stijging van 17% (2021–2022) naar 18,8% in 2024, waarmee België de Europese benchmark (≥20%) benadert.
- Mechanische trombectomie: stijging van 7,2% naar 9,5% in 2024, boven de Europese referentiewaarde (≥7,5%).
Trombectomie vereist gespecialiseerde infrastructuur (angiografiekamer), 24/7 beschikbaarheid van interventionele neuroradiologie, anesthesie, verpleegkundige ondersteuning en een dedicated stroke unit. In totaal voeren 94 ziekenhuizen trombolyse uit. Twintig centra beschikken over trombectomiefaciliteiten. Meer dan de helft (54,3%) van de trombectomieën betreft secundaire transfers vanuit niet-gespecialiseerde ziekenhuizen.
Organisatie en procesindicatoren
De overgrote meerderheid, 91% van de patiënten, presenteert zich via de spoedgevallendienst. Zowat evenveel patiënten (89%) krijgt toegang tot cerebrale beeldvorming. Kritieke tijdsintervallen (deur-tot-CT, deur-tot-naald, deur-tot-lies) variëren evenwel aanzienlijk tussen ziekenhuizen. De kans op trombolyse >4,5 uur na symptoomaanvang verschilt naargelang het opnameziekenhuis.
Er bestaan uitgesproken interhospitale verschillen in:
- Gebruik van beeldvorming en trombolyse.
- Trombectomiepercentages tussen gespecialiseerde centra.
- Toepassing van protocollen en evidence-based aanbevelingen.
- Beschikbaarheid van 24/7 neurologische permanentie.
- Naleving van erkenningsnormen voor stroke-units.
- Regionale verschillen zijn beperkt, met uitzondering van intraveneuze trombolyse (Vlaanderen 18,9%; Brussel 16,8%; Wallonië 13,4%).
Registratie en kwaliteitsmonitoring
Hoewel België gunstig scoort op gebruik van reperfusietherapie in vergelijking met Europese aanbevelingen, is de nationale gegevensregistratie ontoereikend. Van de 22 door Europa voorgestelde kwaliteitsindicatoren kon België in 2023 minder dan de helft rapporteren. Systematische nationale monitoring van kernindicatoren (onder andere interventietijden, opname op stroke-unit, revalidatieplanning) ontbreekt. Publicatie en analyse van indicatoren verschillen per gewest, wat benchmarking bemoeilijkt.
De audit onderstreept de noodzaak van nationale harmonisatie van dataverzameling, transparantie en performantiemonitoring om gelijke toegang tot hoogwaardige zorg te garanderen.
Verbeterpunten
De audit bevestigt dat aanbevelingen van het KCE (2012) slechts fragmentair zijn geïmplementeerd. Verbeterpunten situeren zich in:
- Prehospitale herkenning van symptomen en prenotificatie.
- Organisatie van interhospitale transfers.
- Optimalisatie van reistijden naar centra met trombectomiemogelijkheid.
- Uniforme erkenningscriteria voor gespecialiseerde strokeprogramma’s.
Een theoretisch model werd ontwikkeld om reistijden naar ziekenhuizen te simuleren, met het oog op optimalisatie van zorgspreiding.
Een selectie uit de 15 aanbevelingen voor ziekenhuizen. Garandeer 24/7 beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel voor reperfusietherapie. Ontwikkel en implementeer uniforme klinische protocollen (neurologische ernstscore, slikscreening, functionele evaluatie). Structureer familiegesprekken ter voorbereiding van ontslag.Registreer en monitor systematisch kwaliteitsindicatoren binnen een cyclisch verbeterplan.
Voor overheden luiden de aanbevelingen als volgt: optimaliseer organisatie van de zorgketen vóór ziekenhuisopname en tijdens transfers. Ontwikkel een nationaal gecoördineerde set kwaliteitsindicatoren en publicatiebeleid.
Aangezien een aanzienlijk deel van de beroertes vermijdbaar is, benadrukt de audit het belang van primaire preventie van cardiovasculaire risicofactoren: arteriële hypertensie, dyslipidemie, cardiale aandoeningen (o.a. voorkamerfibrillatie), diabetes, obesitas en roken. Dat vormt een belangrijke hefboom om de incidentie van ischemische beroerte in België structureel te reduceren.
