In voorbereiding voor het nieuwe overleg met minister Vandenbroucke dat morgen gepland is, hebben Bvas en het Kartel de tweede versie van zijn kaderwet met argusogen gelezen. Hoewel enkele elementen werden bijgestuurd, blijft de kern van de kritiek overeind: te veel afwijkingen van het regeerakkoord en een ondermijning van de evenwichten in de gezondheidszorg.

In een gezamenlijke brief aan de regering en de partijvoorzitters drukken Patrick Emonts (Bvas) en Thomas Gevaert (Kartel) hun bezorgdheden uit over de tweede versie van het ontwerp van de kaderwet van minister Vandenbroucke.

De artsenorganisaties erkennen de nood aan hervorming, maar eisen dat die gebeurt met respect voor het veld. Ze vragen een herziening van de problematische passages, in lijn met het regeerakkoord en de oorspronkelijke engagementen. 

“Als artsen hun engagement opnemen binnen een complex zorglandschap, dan moet de wetgever zijn engagement tegenover hen ook nakomen.” Een duidelijke boodschap voor het nieuwe overleg met de minister dat morgen, 11 juli, gepland is. 

Een overzicht van de belangrijkste punten:

Behoud partiële conventie

Een belangrijke correctie in de tweede versie van de kaderwet is het behoud van gedeeltelijke conventie. Artsen mogen hun niet-geconventioneerde praktijk blijven uitoefenen op maximaal twee dagen per week. Minstens 60% van hun prestaties moet tegen conventietarief gebeuren.

Bvas en Kartel beschouwen dit als een stap vooruit, al gaat het slechts om 3,2% van de artsen. Maar wat met de maatregelen die de overige 97% van de artsen treffen? De volledige afschaffing, zoals voorzien in de oorspronkelijke kaderwet, zou volgens hen de praktijkvrijheid fundamenteel beknot hebben. Nu is er een wettelijk kader, al blijft waakzaamheid geboden in de toepassing en interpretatie.

Financiële zekerheid ontzeggen is onaanvaardbaar

Een van de meest omstreden passages in de kaderwet is de mogelijkheid tot plafonnering van ereloonsupplementen, ook in de ambulante praktijk. Deze maatregel kan, zo stelt de kaderwet, reeds voorafgaand aan de hervorming van nomenclatuur en ziekenhuisfinanciering worden ingevoerd.

Voor Bvas en Kartel is dit onaanvaardbaar. “Dit staat haaks op de volgorde zoals afgesproken in het regeerakkoord,” klinkt het. Zonder eerst het financiële en structurele kader te hervormen, zijn supplementenplafonds een ingebouwde rem die de overleving van de ambulante praktijk ernstig in gevaar brengt. Overigens staat de aantasting van de ambulante praktijk niet in het regeerakkoord, en de genoemde percentages (25% en 125%) komen er al evenmin in voor. 

Index als hefboom blijft chantagemiddel

De koppeling van indexering aan het afsluiten van een nationaal akkoord wordt scherp bekritiseerd. Dit geeft de overheid een hefboom om druk uit te oefenen op één van de onderhandelingspartijen: geen akkoord, geen index.

De artsen waarschuwen dat dit een ongezonde machtspositie creëert voor ziekenfondsen en administratie. “Indexering is een correctiemechanisme tegen inflatie, geen chantagemiddel in onderhandelingen.” Ook deze maatregel is niet opgenomen in het regeerakkoord.

Sancties missen proportionaliteit

Een ander pijnpunt is de uitbreiding van de mogelijkheid tot het intrekken of beperken van RIZIV-nummers. Niet enkel bij fraude kan dit instrument worden ingezet. “Fraude” is overigens niet gedefinieerd. Er is geen hiërarchie van inbreuken, geen proportionaliteit. Zowel inhoud als procedure moeten duidelijk zijn.

Bvas en Kartel zijn formeel: dit mist proportionaliteit. Sancties moeten gericht zijn op individuele fraudeurs of malafide praktijken, niet op het hele artsenkorps. Het collectief bestraffen voor een systeem dat op beleidsniveau faalt, vinden ze juridisch en ethisch problematisch.

Premies enkel voor geconventioneerden?

De kaderwet bepaalt dat RIZIV-premies voortaan enkel worden toegekend aan geconventioneerde zorgverleners. Dit principe, al langer in discussie, wordt nu verankerd. Maar dit staat nog niet in de tweede versie van de kaderwet, wel in een aparte brief.

De syndicaten gaan hier gedeeltelijk in mee, op voorwaarde dat partiële conventie blijft tellen. Ze waarschuwen voor een sluipende druk naar volledige conventie, en vragen dat premies correct worden toegekend op basis van reële toetreding, niet als dwangmiddel.

Hervorming akkoordenstelsel te eenzijdig

De hervorming van het akkoordenstelsel, met uniforme procedures, versnelde tijdslijnen en eengemaakte commissies, wordt volgens de syndicaten te eenzijdig doorgevoerd. De artsen dreigen in het nieuwe systeem een ondergeschikte rol te spelen ten opzichte van mutualiteiten en administratie.

Dit is niet het akkoordensysteem zoals het bestond, zeggen de syndicaten. Na de kaderwet blijft enkel de naam ‘akkoordensysteem’ over, luidt het. “Onderhandelingen mogen geen formaliteit worden, en het overlegmodel mag geen schijnvertoning zijn.” Bvas en Kartel vragen expliciet meer evenwicht in bevoegdheden en agenda-invulling.

Herwaardering ministerraad is stap in goede richting

Eén hervorming wordt wél positief onthaald: de herwaardering van de ministerraad in het begrotingsproces. Bvas en Kartel zien dit als een stap in de goede richting: minder technocratie, meer democratische legitimiteit. Of dit in de praktijk ook zal leiden tot een betere balans in de besluitvorming, blijft afwachten.

Lees ook:

> Vandenbroucke en coalitiepartners blijven clashen over ereloonsupplementen

> “Over extramurale praktijken zegt het regeerakkoord niets” (Frieda Gijbels)