In een belangrijk arrest maakt het Hof van Cassatie duidelijk dat inhoudingen op artsenhonoraria niet lichtzinnig als onwettig kunnen worden bestempeld. Rechters die interne financiële regelingen van ziekenhuizen buiten toepassing willen verklaren, moeten dat grondig en concreet motiveren. Daarmee verhoogt het Hof de drempel voor artsen die inhoudingen aanvechten, zonder ziekenhuizen carte blanche te geven.
De zaak, die leidde tot het arrest van 2 april 2026, vond haar oorsprong in een conflict tussen het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen (ZAS) en een groep artsen over de aanrekening van perfusiekosten via inhoudingen op de erelonen van artsen, met andere woorden afdrachten aan het ziekenhuis.
De betrokken artsen betwistten deze praktijk en kregen aanvankelijk gelijk van het hof van beroep te Antwerpen in zijn arrest van 11 maart 2024. Dat oordeelde dat de regeling in strijd was met artikel 154 van de Ziekenhuiswet van 2008 en verklaarde de relevante bepalingen uit de interne financiële regeling buiten toepassing. Tegen die beslissing stelde ZAS cassatieberoep in.
Motivering onvoldoende
Het Hof van Cassatie vernietigt dat arrest, maar doet dat op basis van een motiveringsgebrek. Volgens het Hof hebben de appelrechters onvoldoende uitgelegd waarom de betrokken kosten niet onder het wettelijk systeem van honorariadekking vallen. Een algemene verwijzing naar strijdigheid met de Ziekenhuiswet volstaat niet. Er moet concreet worden aangetoond waarom een specifieke kost niet kan worden beschouwd als een kost die verbonden is aan medische prestaties.
Daarmee herinnert het Hof aan de ruime draagwijdte van de artikelen 154 en 155 van de Ziekenhuiswet. Die bepalingen vertrekken van het principe dat artsenhonoraria alle kosten dekken die direct of indirect verband houden met medische prestaties, voor zover deze kosten niet reeds via het budget van financiële middelen worden gefinancierd.
Binnen dat kader kunnen ziekenhuizen inhoudingen toepassen, die in de praktijk vaak neerkomen op afdrachten aan het ziekenhuis, mits deze worden vastgesteld in overleg tussen het ziekenhuisbeheer en de medische raad.
Nog geen oordeel
Belangrijk is dat het Hof zich niet uitspreekt over de inhoudelijke rechtmatigheid van de betwiste inhoudingen. Het arrest betekent dus niet dat de perfusiekosten wél of niet mogen worden doorgerekend. Het beperkt zich tot de vaststelling dat de eerdere beslissing juridisch onvoldoende was onderbouwd.
De zaak wordt verwezen naar het hof van beroep te Gent, dat zich opnieuw over de grond van het geschil zal moeten buigen. Daarbij zal het concreet moeten nagaan of de perfusiekosten kunnen worden beschouwd als kosten verbonden aan medische prestaties en of ze al dan niet via andere financieringskanalen worden gedekt.
Hogere drempel
Voor artsen betekent dit arrest dat betwistingen over inhoudingen complexer worden. Het volstaat niet langer om in algemene termen te stellen dat bepaalde kosten niet via honoraria mogen worden doorgerekend. Er zal meer aandacht moeten gaan naar de concrete aard van de kosten en de financieringsstromen binnen het ziekenhuis.
Voor ziekenhuizen onderstreept het arrest dan weer het belang van transparante en goed onderbouwde financiële regelingen, waarbij duidelijk wordt aangetoond welke kosten worden doorgerekend en waarom. Inhoudingen blijven mogelijk, maar hun rechtmatigheid hangt af van een nauwkeurige toetsing aan de wet en van een solide motivering.
Het arrest bevestigt zo het delicate evenwicht binnen de ziekenhuisfinanciering, waarbij de uiteindelijke knoop in deze zaak nog moet worden doorgehakt door het hof van beroep te Gent, dat zich na de vernietiging door Cassatie als nieuwe rechtbank over de zaak zal buigen.
