De intrekking van de Colla-wet in november 2025 sloot een wetgevend hoofdstuk van 25 jaar af. Hoewel de tekst als onuitvoerbaar werd beschouwd, baart het verdwijnen ervan zonder vervanging de BVAA (Belgische Vereniging van de Artsen Acupuncturisten) zorgen. Geconfronteerd met het ‘heiligverklaarde’ juridische vacuüm roept de voorzitter, dr. Olivier Cuignet, op om een einde te maken aan de onduidelijkheid: hij eist een strikt kader voor deze invasieve handeling en pleit tegelijkertijd voor absolute wetenschappelijke transparantie over de werkelijke en veronderstelde indicaties.

Het is nu officieel: de wet van 29 april 1999 betreffende niet-conventionele praktijken, de zogenaamde “Colla-wet”, behoort tot het verleden. De intrekking ervan, bekrachtigd door het parlement, werd verwacht omdat de oorspronkelijke tekst, die als “vaag” werd beschouwd, moeite had om disciplines die zo uiteenlopend zijn als homeopathie, osteopathie, chiropractie en acupunctuur, doeltreffend te reguleren.

Bij acupuncturisten maakt de opluchting echter plaats voor pragmatische bezorgdheid. “De intrekking van de Colla-wet heeft geen nieuw juridisch vacuüm gecreëerd, maar heeft een situatie van tolerantie zonder gestructureerd reguleringsmechanisme bekrachtigd”, analyseert dr. Olivier Cuignet, anesthesist en voorzitter van de BVAA (Belgische Vereniging van de Artsen Acupuncturisten). Voor professionals is het de ene onzekerheid na de andere.

De wet op de kwaliteit
Om deze terugkeer naar af te rechtvaardigen, verwijzen de politieke autoriteiten nu naar de wet op de kwaliteit als nieuwe garantie voor de veiligheid van de zorg. Een redenering die de BVAA ontoereikend acht voor een specifieke technische discipline.

In tegenstelling tot het voorschrijven van medicijnen is acupunctuur een invasieve ingreep. “Het probleem ligt niet in de acupunctuurbehandeling zelf, maar in de mogelijkheid van een invasieve praktijk zonder kader voor kwaliteit, controle of traceerbaarheid dat vergelijkbaar is met dat wat voor andere zorginterventies wordt vereist”, waarschuwt dr. Cuignet.

Hoewel het veiligheidsprofiel gunstig is wanneer de behandelaar is opgeleid, maakt het huidige vacuüm het in theorie mogelijk dat personen zonder erkende (para)medische opleiding deze praktijk uitoefenen. Er zijn echter risico's: pneumothorax, orgaanperforaties of neurologische letsels zijn zeldzaam maar gedocumenteerd, en worden meestal in verband gebracht met een gebrek aan anatomische kennis. “Onvoldoende opgeleide behandelaars herkennen complicaties mogelijk niet snel”, aldus het betoog van de vereniging.

EBM: geen blanco cheque
Om haar aanpak geloofwaardig te maken, kiest de BVAA voor een gedurfde strategie: de wetenschappelijke waarheid, ook al stelt dat sommige aanhangers van de methode teleur. De vereniging eist geen onvoorwaardelijke erkenning, maar wil zich houden aan de principes van Evidence-Based Medicine (EBM).

“De meest solide gegevens hebben betrekking op bepaalde chronische pijnen (lumbago, nekpijn, artrose van de knie) en migraine of de preventie van postoperatieve misselijkheid”, legt dr. Cuignet uit. In deze gevallen is de effectiviteit “bescheiden maar specifiek” en beter dan een placebo.

Daarentegen is de vereniging duidelijk over andere toepassingen: “Voor het stoppen met roken, onvruchtbaarheid of gewichtsverlies zijn de beschikbare gegevens onvoldoende”, geeft de voorzitter toe. Voor hem is deze eerlijkheid van vitaal belang: "Het expliciet erkennen van deze beperkingen is essentieel om oneigenlijk gebruik te voorkomen en de wetenschappelijke geloofwaardigheid van de aanpak te behouden."

Een maatschappelijk fenomeen, geen niche
Het gaat hier niet om een anekdotisch verschijnsel. Volgens de meest recente gegevens (Sciensano, 2018) maakt ongeveer 2% van de Belgische bevolking gebruik van acupunctuur, vaak als aanvulling op de behandeling van hardnekkige pijn.

Gezien deze reële vraag wil de BVAA elke beschuldiging van corporatisme ontkrachten: het gaat hier niet om een financiële strijd. “Onze vereniging vraagt geen nieuwe financieringswijze”, benadrukt de voorzitter. "Acupuncturisten blijven hun diensten factureren in het kader van de klassieke consultaties die door het Riziv worden goedgekeurd. "

Oproep tot samenwerking
Acupuncturisten willen de praktijk geenszins monopoliseren, maar reiken de hand naar de autoriteiten en andere beroepsverenigingen (ook niet-medische) om minimumnormen voor opleidingen vast te stellen (anatomie, hygiëne, uitsluitingsdiagnose).

“Een op bewijzen, evenredigheid en bescherming van de patiënt gebaseerde reactie lijkt te verkiezen boven ideologische tegenstand”, concludeert dr. Cuignet. Het doel is om deze juridische leemte om te zetten in een kans: die om acupunctuur eindelijk te integreren in de moderne geneeskunde, waar de verifieerbare competentie van de behandelaar de enige echte garantie voor de patiënt blijft.