Het Vlaams Artsensyndicaat uit stevige kritiek op minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke. Volgens voorzitter dr. Jos Vanhoof gebruikt hij de ontsporing van de verhoogde tegemoetkoming om een vermogenskadaster door te drukken. “Daarmee gaat hij voorbij aan de kern van het probleem: een regeling die veel te ruim is geworden en steeds verder uitbreidt.” Zelf pleit het artsensyndicaat voor een opt-in-regeling.

In zijn hervormingsplannen legt de minister sterk de nadruk op mogelijke misbruiken door ondernemers en zelfstandigen, merkt het Vlaams Artsensyndicaat op. “Die framing suggereert dat zelfstandigen en ondernemers een belangrijke bron van scheeftrekkingen vormen”, zegt Vanhoof. “Nochtans spreken de cijfers dat beeld tegen.”

Het aandeel zelfstandigen binnen het systeem blijft beperkt. “Slechts 2,4 procent van de rechthebbenden is actieve zelfstandige”, klinkt het. Volgens het syndicaat toont dat aan dat het probleem elders zit en dat de communicatie van de minister de aandacht afleidt van de echte oorzaken.

Systeem te breed

Het systeem van verhoogde tegemoetkoming groeit al jaren in omvang. Vandaag heeft ongeveer 20 procent van de bevolking recht op de verhoogde tegemoetkoming, terwijl circa 10 procent onder de armoededrempel leeft. “Het systeem reikt dus veel verder dan de oorspronkelijke doelgroep”, zegt Vanhoof. “Het is geëvolueerd van een gericht vangnet naar een veel te ruim bemeten regeling, die haar doel voorbijschiet.”

Een belangrijke oorzaak van die groei is de automatische toekenning. Mensen die in aanmerking komen via andere sociale statuten, krijgen het voordeel vaak zonder aanvraag. “Dat maakt de toegang laagdrempelig, maar zorgt tegelijk voor een gestage en moeilijk te controleren uitbreiding van het aantal rechthebbenden”, aldus Vanhoof.

De hervorming van de minister verandert daar volgens het syndicaat weinig aan: “Vandenbroucke behoudt de automatische toekenning en wil die verder verfijnen via digitalisering, maar hij grijpt niet fundamenteel in op de instroom.” Tegelijk blijft in zijn communicatie de rol van de ziekenfondsen onder de radar. Volgens Vanhoof staan zij nochtans mee aan de poort van het systeem en spelen ze een actieve rol in de uitbreiding ervan.

Daarbovenop dreigt een verdere uitbreiding van het systeem. Er liggen plannen op tafel om een statuut van “beschermde patiënt” in te voeren, onder meer voor chronisch zieken. “Als die groep ruimer onder een beschermingsregeling valt, kan het aantal beschermde patiënten oplopen tot 3,4 miljoen Belgen”, waarschuwt Vanhoof. “Dat betekent bijna één op drie inwoners en zet de draagkracht van het systeem zwaar onder druk.”

Pleidooi voor opt-in

Als alternatief schuift het Vlaams Artsensyndicaat een duidelijke koerswijziging naar voren. Burgers zouden hun recht op verhoogde tegemoetkoming niet langer automatisch krijgen, maar zelf moeten aanvragen. “In het opt-in-systeem dat wij bepleiten, weet de aanvrager vooraf dat alle inkomens- en vermogenscriteria strikt worden gecontroleerd”, zegt Vanhoof.

Volgens het syndicaat zorgt dat voor meer transparantie en verantwoordelijkheid. “Zo verdwijnt de automatische toekenning, wordt de keuzevrijheid gerespecteerd en vermijdt men controles achteraf”, klinkt het. Het systeem zou opnieuw terechtkomen bij de mensen die het echt nodig hebben.

Het voorstel is volgens Vanhoof ook principieel sterker. “Het opt-in-systeem is een democratische en correcte aanpak, omdat het vertrekt van een bewuste keuze van de burger.” Dat contrasteert volgens hem met de aanpak van Vandenbroucke. “In het plan van de minister krijgen ziekenfondsen een verregaande rol in de controle op inkomens- en vermogenssituaties via gekoppelde databanken.”

Solidariteit verliest draagvlak

Het Vlaams Artsensyndicaat benadrukt dat artsen zich onverminderd blijven inzetten voor patiënten die echt kwetsbaar zijn. “Solidariteit is een kernwaarde van de geneeskunde”, zegt Vanhoof. “Maar solidariteit verliest haar draagvlak wanneer ze niet langer gericht is. Het is moeilijk te verantwoorden dat één op de vijf Belgen als financieel kwetsbaar wordt beschouwd.”

Daarom is een gerichtere aanpak noodzakelijk, volgens het syndicaat. “Alleen door het statuut opnieuw scherp af te bakenen en bewust toe te kennen, kan solidariteit overeind blijven”, besluit Vanhoof. “Dat is essentieel voor patiënten, voor artsen en voor de toekomst van onze gezondheidszorg.”

Lees ook:Vandenbroucke wil dat verhoogde tegemoetkoming gaat naar wie het nodig heeft