De regering heeft haar ontwerp Kaderwet herzien. Na de storm van protest afgelopen zomer en het kritische advies van de Raad van State gaat de minister van Volksgezondheid opnieuw aan de slag. MediSfeer en De Specialist konden exclusief de versie van de tekst raadplegen, bestemd voor de tweede lezing in de ministerraad. 

De vorm is aangepst om aan de juridische vereisten te voldoen, maar de inhoud blijft hetzelfde: excessen aanpakken.

Er is veel gebeurd tussen de versie van juni en deze versie van januari. De actoren in het veld hebben zich uitgesproken, de Raad van State nam een besluit en de Gegevensbeschermingsautoriteit heeft haar richtlijnen opgesteld. Achter de schermen verzamelt het RIZIV nog steeds de meningen van de 6.500 respondenten van de evenredigheidstoets – een samenvattend rapport is in de maak. Maar er ligt al een nieuwe tekst op tafel. Wat verandert er nu eigenlijk? Een analyse.

Supplementen: de klemtoon ligt op overleg

Inhoudelijk blijft de richtlijn hetzelfde: het reguleren van honorariumsupplementen tegen 2028. Wat verandert, is de tactiek. Na de afstraffing door de Raad van State maakt de regering nu haar werkelijke bedoeling duidelijk: het gaat er niet om de tariefvrijheid blindelings aan banden te leggen, maar om factureringen die als buitensporig worden beschouwd aan te pakken. De toekomstige plafonnering mag geen de facto verbod zijn, noch een symbolische maatregel.

“De overgrote meerderheid van de zorgverleners zal geen negatieve gevolgen ondervinden omdat zij geen supplementen factureren of onder de vastgestelde percentages blijven”, aldus de toelichting. “De uitschieters die buitensporige supplementen factureren, zullen daarentegen wel degelijk worden geraakt. "

Een opvallend verschil met de versie van juli is dat de cijfermatige plafonds (maximale percentages) niet meer expliciet in de tekst staan. Op die manier kan de politiek de bal terugkaatsen naar het overleg.

Dat verandert de dynamiek van de onderhandelingen. Door het dossier terug te verwijzen naar het overleg, stelt de regeling de actoren voor hun verantwoordelijkheden. Als de ziekenfondsen tot een akkoord komen, behoudt de sector de controle over de maxima. Als het overleg echter mislukt of vastloopt, zou het regelgevingskader standaard van toepassing kunnen worden. In dat scenario zou de minister dan weer de nodige speelruimte krijgen om de regels vast te stellen.

Sancties: magistraten in plaats van ambtenaren

De meest ingrijpende verandering betreft de procedure zelf. De definitieve intrekking van het RIZIV-nummer, door de Raad van State beschouwd als een quasi-strafrechtelijke sanctie, valt niet langer onder het toepassingsgebied van deze kaderwet. Hiervoor moet een afzonderlijke tekst worden opgesteld. Volgens de achter de schermen bevestigde richtsnoeren zou deze intrekking niet langer onder de bevoegdheid van de leidinggevende ambtenaar vallen, maar onder een specifiek rechtskader, waarbij administratieve rechtbanken van eerste aanleg en beroepskamers onder voorzitterschap van magistraten betrokken zijn. Het doel is om de procedurele waarborgen en de eerbiediging van de rechten van de verdediging in de ernstigste gevallen te versterken.

Bovendien wordt het sanctiegedeelte transparanter voor de patiënt. Wanneer een tijdelijke schorsing van het RIZIV-nummer wordt uitgesproken, zal deze informatie voortaan gedurende de hele duur van de maatregel zichtbaar zijn op de website van het RIZIV, ook in geval van een verbod op de toepassing van de derdebetalersregeling. Het doel is om de patiënt in staat te stellen met volledige kennis van zaken zijn zorgverlener te kiezen. Een eventueel beroep van de zorgverlener heeft geen opschortende werking.

IMA, eerder een waakhond dan een nieuwe politieagent

Hoewel de rol van het Intermutualistisch Agentschap (IMA) op het gebied van gegevensanalyse al bestond, versterkt en verduidelijkt de tekst nu de juridische verankering ervan. De factuurgegevens van de ziekenfondsen kunnen met de steun van het IMA worden geanalyseerd om profielen te identificeren van zorgverleners die een verhoogd risico op ongepaste of onregelmatige praktijken vertonen, met name in geval van statistische afwijkingen of significante verschillen ten opzichte van de gemiddelde profielen.

De tekst hamert op een belangrijk punt: het gaat hier niet om automatische beslissingen. Deze analyse is een eerstelijnsfunctie, bedoeld om risicoprofielen te signaleren. Elk grondig onderzoek of eventuele maatregelen vallen vervolgens onder de bestaande procedures, in het bijzonder die van de Dienst voor medische evaluatie en controle (DGEC).

Deze verduidelijking beantwoordt rechtstreeks aan de eisen van de GegevensbeschermingsAutoriteit. Het doel is tweeledig: het systeem veiligstellen in het licht van de AVG (privacy) en voorkomen dat de bevoegdheid van de verzekeringsinstellingen of het IMA voor de rechter wordt aangevochten door de betrokken zorgverleners. De betrokken artsen behouden bovendien de mogelijkheid om te vragen naar de criteria die tot hun identificatie hebben geleid.

Conventie: pragmatisme wint het

Er beweegt in deze nieuwe versie weinig op het vlak van de conventie. De gedeeltelijke conventie blijft gehandhaafd. De regering meent dat het afzien ervan zou leiden tot een daling van het aantal geconventioneerden en de financiële toegankelijkheid van de zorg zou schaden, in een context waar de medische praktijk vaak wordt uitgeoefend tussen privépraktijken en ziekenhuizen.

> Kaderwet: tijd voor echte dialoog

> Vandenbroucke wil 'excessen' in ereloonsupplementen aanpakken

> Ziekenhuissupplementen: wie factureert hoeveel?