Na maanden van spanningen tussen artsen en minister Vandenbroucke nadert de aangepaste Kaderwet haar behandeling in het parlement. De oorspronkelijke tekst leidde tot felle kritiek in de zorgsector, een artsenstaking en meer dan 6.500 reacties via de evenredigheidstoets. In de meerderheid werd intens onderhandeld over bijsturingen. 

Binnen N-VA volgen zowel Kathleen Depoorter als Frieda Gijbels het dossier al van bij het begin. Beide kamerleden waren betrokken bij de zomeronderhandelingen en hadden intens contact met artsensyndicaten en individuele zorgverleners. Volgens hen verschilt de huidige tekst op meerdere punten van het oorspronkelijke ontwerp, al blijft waakzaamheid nodig bij de verdere uitwerking.

Voor Kathleen Depoorter ligt de kern van de bijsturingen in een aantal voorwaarden die N-VA tijdens de onderhandelingen naar voren schoof. “Wij hebben afgelopen zomer zeer zwaar onderhandeld over de Kaderwet en daarbij een aantal essentiële zaken kunnen bijsturen. Denk aan de timing, het behoud van de partiële conventie en de mogelijkheid om te blijven onderhandelen over ereloonsupplementen.”

Drie werven gekoppeld
Een belangrijke verbetering is ook dat het opschorten van RIZIV-nummers nu een juridisch correct kader heeft gekregen. “Dat kan niet langer op basis van een politieke beslissing, maar enkel via de rechterlijke macht. Dat was voor ons cruciaal,” aldus Depoorter. Is deze wet ideaal? Nee. Dat hebben we ook altijd duidelijk gezegd. “Maar wij hebben van bij het begin gepleit voor een samenhangende aanpak van nomenclatuur, ziekenhuisfinanciering en supplementen. Die drie werven zijn nu expliciet aan elkaar gekoppeld.”

Ook Frieda Gijbels benadrukt hoe groot het verschil is met de eerste versie. “Het oorspronkelijke wetsontwerp was voor ons niet aanvaardbaar,” stelt ze. “Ondertussen werd er heel wat bijgestuurd. Zorgverstrekkers worden veel meer betrokken en kunnen zelf voorstellen doen voor supplementenplafonds.”

Een belangrijk breekpunt waren de vooraf vastgelegde percentages voor ereloonsupplementen. “Die cijfers waren voor ons onaanvaardbaar,” merkt Gijbels op. “De nomenclatuur is vandaag niet afgestemd op de hedendaagse praktijk.” Die percentages zijn intussen uit de wet gehaald en vervangen door een systeem waarin de sector zelf voorstellen kan formuleren.

RIZIV-nummers en sancties
Een tweede gevoelig punt betrof het sanctiemechanisme en de mogelijkheid om RIZIV-nummers op te schorten. Voor Depoorter was de oorspronkelijke tekst “imbuvable”. “Het was voor ons arbitrair dat de minister die vrijheid kreeg,” zegt ze.

In de huidige versie is dat mechanisme aangepast. “Het opschorten van RIZIV-nummers volgt nu het juridische stramien,” klinkt het bij Depoorter. “Het moet via de rechterlijke macht gebeuren. Dat is het compromis dat we hebben gemaakt.” Ze benadrukt dat het hier niet om een ideale oplossing gaat, maar om een aanvaardbaar kader.

Ook Gijbels wijst op die bijsturing. “Wat betreft de sancties is er flink aangepast,” stelt ze. “Het is nu duidelijk dat het enkel kan gaan om ernstige fraudegevallen.”

Evenredigheidstoets: belangrijk signaal
Meer dan 6.500 zorgverleners maakten gebruik van de evenredigheidstoets over de Kaderwet. Voor beide parlementsleden is dat een belangrijk signaal. “Als er een signaal is vanuit de sector, dan moeten we dat kennen vóór we de Kaderwet stemmen,” zegt Depoorter. Ze vindt het essentieel dat het parlement het syntheserapport kan inkijken alvorens de wet definitief wordt goedgekeurd.

Over de manier waarop de evenredigheidstoets tot stand kwam, zijn beiden kritisch. Depoorter noemt het jammer dat die pas laat werd georganiseerd. “Zeker gezien de gevoeligheid van het dossier en de artsenstaking had dat beter gekund,” zegt ze. “Ook dat er na het advies van de Raad van State nog enkele maanden zijn voorbijgegaan vooraleer men ermee aan de slag ging, had eleganter gekund.”

Gijbels sluit zich daarbij aan. “De zorgverstrekkers hadden sneller betrokken moeten worden,” geeft ze aan. “Dat had wellicht veel wantrouwen kunnen vermijden.” Tegelijk wijst ze erop dat veel bezorgdheden al eerder bekend waren via overleg. “Maar pas na volledige analyse krijg je zicht op alle klachten. Als daar nieuwe fundamentele punten uit komen, dan moeten die besproken worden.”

Teleurstelling bij artsen
Dat artsen niet alleen gefrustreerd zijn over minister Vandenbroucke, maar ook teleurgesteld over de meerderheidspartijen, vinden beide kamerleden onterecht. Depoorter betwist dat de minister de vrije baan zou hebben gekregen. “Als je kijkt naar de oorspronkelijke tekst en wat het nu geworden is, dan ben ik het daar niet mee eens,” zegt ze. “We hebben de teksten lijn per lijn herwerkt.”

Gijbels wijst op de realiteit van coalitieonderhandelingen. “Een akkoord zal nooit honderd procent samenvallen met het partijprogramma,” stelt ze. “Maar we hebben fundamenteel kunnen bijsturen en zullen waakzaam blijven in het parlement.” Ze plaatst het dossier ook in een bredere context. “Zonder gezonde economie en begroting is er geen toekomst voor onze gezondheidszorg.”

Ereloonsupplementen
Beide parlementsleden reageren afwijzend op het recente pleidooi van de CM om ereloonsupplementen op termijn volledig af te schaffen. “Dat is niet haalbaar en ook niet wenselijk,” aldus Depoorter. “Zeker in Franstalige ziekenhuizen zijn die supplementen vandaag nodig om te kunnen blijven functioneren.”

Gijbels benadrukt dat supplementen niet met belastinggeld worden betaald. “Als je dat volledig wil vervangen door publieke middelen, maak je het systeem alleen maar duurder,” merkt ze op. Wel erkent ze dat echte excessen moeten worden aangepakt.

Ziekenfondsen
Parallel loopt het debat over de ziekenfondsen. Hun partijgenoot, minister van Financiën Jan Jambon, kondigde een onderzoek aan naar hun fiscale voordelen. “Het gaat vooral om good governance,” zegt Depoorter. “Ziekenfondsen betalen op bepaalde activiteiten geen verzekeringstaks of patrimoniumtaks. Dan is het normaal dat je dat onderzoekt.”

Gijbels benadrukt het principe van gelijke behandeling. “Voor aanvullende en hospitalisatieverzekeringen moeten dezelfde regels gelden als voor private verzekeraars,” aldus Gijbels.

Volgens econoom Ivan Van de Cloot is het hoog tijd voor een onderzoek naar de ziekenfondsen, al verwacht hij deze legislatuur geen grote beleidswijzigingen meer. “Als er onrechtvaardigheden zijn die de belastingbetaler veel geld kosten, dan moeten die eruit,” zegt Gijbels. “Of dat deze legislatuur nog kan, zal afhangen van wat er uit het onderzoek komt.”

Het argument van Vandenbroucke dat hierover niets in het regeerakkoord staat, maakt weinig indruk. “Er staan wel meer zaken niet in het regeerakkoord die toch politiek besproken worden. En omgekeerd zijn er ook punten in het regeerakkoord die nog niet uitgevoerd zijn,” merkt Depoorter op.

“De ziekenfondsen krijgen jaarlijks 1,37 miljard euro voor administratiekosten. Over die besteding is weinig transparantie. Het Rekenhof heeft dat al meermaals vastgesteld. Als er dan bijkomende anomalieën opduiken, dan is het logisch dat je die onderzoekt,” vult Gijbels aan.

Blijven luisteren
Wat beide parlementsleden benadrukken, is het belang van vertrouwen tussen politiek en zorgverleners. Hervormingen zonder draagvlak riskeren vast te lopen. “Het is essentieel dat we naar elkaar blijven luisteren,” zegt Depoorter. “Hoe moeilijk dat soms ook is.”

Tot slot richt ze zich expliciet tot de artsen. “Door de onderhandelingen ligt er nu een kader waarin zij mee kunnen onderhandelen over de nomenclatuur en de supplementen,” besluit Depoorter. “Daarom denk ik dat de bal nu echt in hun kamp ligt.”

Gijbels sluit daarbij aan. “Compromissen zijn onvermijdelijk,” zegt ze. “Maar het belang van de patiënt en de kwaliteit van zorg blijven voor ons altijd centraal.”