Na een carrière van meer dan veertig jaar besluit Alice te stoppen met chirurgie en zich voortaan te beperken tot consultaties, een activiteit met minder risico’s. Logischerwijs verwacht ze dat ook haar verzekeringspremie zal dalen. Maar de 71-jarige Brusselse specialist vindt geen verzekeraar meer die haar wil dekken. “Er is een tekort aan artsen. Ik heb een specifieke expertise waar veel vraag naar is. En het zijn de verzekeraars die zullen beslissen wie nog werkt en wie niet meer.”

Alice heeft haar hele carrière in hetzelfde Brusselse ziekenhuis gewerkt. Begin 2025, na haar 70e, besluit ze haar chirurgische activiteiten stop te zetten. “Ik begon wat moe te worden”, vat ze samen. Ze assisteert nog bij enkele operaties, maar draagt die taak vervolgens over aan twee jonge vrouwelijke collega’s die werden aangeworven om de extra werklast op te vangen. “Na enige overweging besloot ik dat ik niet meer naar het ziekenhuis wilde, noch voor een operatie, noch voor een bevalling. Ik wilde alleen nog consultaties doen in mijn praktijk.”

Binnen haar specialisme schommelen de premies voor de beroepsaansprakelijkheidsverzekering volgens haar “tussen 8.000 en 12.000 euro per jaar”. Logischerwijs zou de premie voor wie zich uitsluitend nog op consultaties toelegt, rond 2.000 euro moeten liggen. De juriste van haar ziekenhuisverzekering laat haar echter weten dat de verzekeraar artsen in een privépraktijk niet dekt als ze niet langer in het ziekenhuis actief zijn. Ook een andere verzekeraar weigert haar. Bovendien zijn er maar weinig spelers op de markt.

Twee makelaars proberen voor haar een verzekering te vinden, maar telkens krijgen ze hetzelfde antwoord, op basis van hetzelfde interne rapport. “Het volstaat om ‘71 jaar, twee rechtszaken’ in een algoritme in te voeren en ze zetten je aan de kant”, stelt ze vast.

De twee procedures in kwestie, een strafzaak en een dossier bij het Fonds voor Medische Ongevallen (FMO), dateren van ongeveer tien jaar geleden en eindigden zonder veroordeling. “In een lange carrière is het niet uitzonderlijk dat je met twee rechtszaken te maken krijgt”, nuanceert ze. Omdat ze geen oplossing vindt voor haar privépraktijk, heeft ze haar ziekenhuis gevraagd om haar opnieuw te accrediteren, zodat ze onder de collectieve verzekering kan vallen. Een terugkeer bij gebrek aan een alternatief. “Maar wat gebeurt er wanneer ik 75 ben? Dan zal het huishoudelijk reglement mij verbieden om nog in het ziekenhuis te werken.”

Drie macro-economische en drie gezondheidsgerelateerde factoren

Voor dr. Gilbert Bejjani, anesthesist en voorzitter van de Union des Médecins (ABSYM Bruxelles) staat dit geval niet op zichzelf. “Al twee jaar wijs ik op het risico dat artsen in België niet langer verzekerbaar worden. Dat risico is nu reëel en niet langer louter theoretisch.” Volgens hem spelen drie macro-economische factoren: de inflatie na de coronapandemie, de kosten van natuurrampen – “onder meer de overstromingen in Luik” – en de prudentiële regels die na de bankencrisis werden ingevoerd en verzekeraars verplichten aanzienlijke bedragen als waarborg aan te houden. “De vereisten zijn veel zwaarder dan vroeger”, legt hij uit.

Daar komen drie factoren bij die specifiek zijn voor de gezondheidszorg: de vergrijzing van de bevolking en de toenemende zorgbehoeften, met ingrepen die “steeds complexer worden en behandelingen die zwaarder en gespecialiseerder zijn”, de verplichting om voor elk geopend dossier provisies aan te leggen, zelfs wanneer er geen daadwerkelijke klacht is, en een evolutie die hij zelf omschrijft als “cultureel, naar Amerikaans model”. “Er is een groeiende neiging om schadevergoeding te eisen. Juridisch zien we steeds meer procedures waarin het verlies van een kans wordt ingeroepen, soms zonder dat het oorzakelijk verband grondig wordt onderzocht”, stelt hij.

Een verschil tussen specialismen

Verzekeraars delen artsen in volgens risicocategorieën, en de verschillen zijn aanzienlijk. “We spreken over een verhouding van 1 tot 10”, benadrukt dr. Bejjani. “Een huisarts betaalt 500 tot 800 euro per jaar. Een chirurg 8.000 tot 9.000 euro. Voor sommigen is dat een maand werken.” Bij de premiebepaling wordt bovendien rekening gehouden met schadegevallen die “niet altijd bewezen zijn”: een dossier kan al doorwegen op het tarief zodra een patiënt een klacht indient, zonder dat daar uiteindelijk een veroordeling uit voortvloeit. “Er worden dossiers geopend zonder dat er sprake hoeft te zijn van een veroordeling, soms zelfs nog vóór een klacht bij het gerecht terechtkomt”, verduidelijkt hij.

Volgens dr. Bejjani zagen verschillende artsen en instellingen hun premie de afgelopen vijf jaar met bijna 100% stijgen. Ook de beperkte Belgische markt bemoeilijkt de onderhandelingen: vier spelers zijn actief in dit segment, waarvan slechts drie aan Franstalige kant. “Voor Europese en internationale verzekeraars is dit een zeer kleine markt.”

De blinde vlek van de concurrentie

Volgens Gilbert Bejjani is dit inmiddels ook een zaak voor het beleid. “Op een markt die zo klein is, volstaat het dat één speler zijn voorwaarden verstrengt om de anderen te doen volgen. Ik zeg niet dat er sprake is van onderlinge afspraken. Ik zeg dat de structuur van de markt dit mogelijk maakt.” Hij sluit niet uit dat de Belgische Mededingingsautoriteit wordt ingeschakeld, naar het voorbeeld van de discussies over ziekenhuisfusies. Volgens hem tekenen zich twee scenario’s af: ofwel schieten de premies de hoogte in, ofwel krijgen ziekenhuizen geen dekking meer. “We spreken niet over volgend jaar. We spreken over vijf tot tien jaar.”

Een solidariteitsfonds, zoals voor de autoverzekering?

Dr. Bejjani maakt de vergelijking met de autoverzekering. “Wanneer een bestuurder niet langer verzekerbaar is, bestaat er een nationaal garantiefonds. Waarom zouden we geen vergelijkbaar mechanisme voor artsen kunnen invoeren?” De voorzitter van ABSYM Bruxelles wil de minister van Volksgezondheid hierover aanspreken en hem vragen wat de federale overheid of de gewesten kunnen doen. Volgens hem overstijgt het probleem de individuele gevallen: “We kunnen niet in een situatie terechtkomen waarin zorgverleners, van wie er nu al te weinig zijn, niet langer verzekerd raken.”

Alice brengt de kwestie terug naar haar eigen praktijk. “Er is een tekort aan artsen. Ik heb een specifieke expertise waar veel vraag naar is. En het zijn de verzekeraars die zullen beslissen wie nog werkt en wie niet meer. Dat is toch verontrustend?”