De federale begrotingsopmaak werpt haar schaduw vooruit, en de gezondheidszorg komt opnieuw centraal te staan in het politieke debat. Voorstellen van Valerie Van Peel, voorzitter van N-VA, om fors te besparen op de sociale zekerheid botsen op scherpe kritiek van Sammy Mahdi, voorzitter van CD&V. De inzet is de hervorming van de verhoogde tegemoetkoming en de aanpak van langdurige arbeidsongeschiktheid.

N-VA schuift de verhoogde tegemoetkoming naar voren als een belangrijke hefboom om de begroting onder controle te krijgen. Volgens Van Peel kan een hervorming tot 1,5 miljard euro opleveren.

Zoals Medi-Sfeer en De Specialist al eerder schreven, hebben vandaag ongeveer 2,4 miljoen Belgen recht op het statuut, goed voor zowat één op vijf inwoners. Voor N-VA is dat disproportioneel in verhouding tot het armoederisico, dat rond 10,5 procent ligt.

Volgens Van Peel ligt een belangrijk deel van het probleem bij de automatische toekenning van het statuut door ziekenfondsen. Daardoor krijgen ook mensen met beperkte belastbare inkomens, maar met bijkomende vermogens, toegang tot voordelen zoals sterk verlaagde remgelden.

Ze verwijst daarbij ook naar concrete voorbeelden om de brede toepassing van het systeem te illustreren. Zo kunnen volgens haar vandaag zelfs bewoners van welgestelde buurten zoals de Cogels-Osylei in Antwerpen gebruikmaken van de verhoogde tegemoetkoming, wat volgens N-VA de oorspronkelijke doelstelling ondergraaft.

De partij pleit voor een sterke beperking van de automatische toekenning en een grondige middelentoets, waarbij ook vermogen wordt meegenomen. Het systeem moet opnieuw gericht worden op de meest kwetsbare groepen.

Ook de rol van de ziekenfondsen komt onder druk te staan. N-VA wijst op mogelijke belangenvermenging doordat mutualiteiten zowel instaan voor uitbetaling als controle.

Langdurig zieken: focus op efficiëntie
Naast de verhoogde tegemoetkoming richt N-VA zich op het snel stijgende budget voor langdurig zieken. Dat bedraagt vandaag ongeveer 12 miljard euro en zou verder oplopen in de komende jaren.

Van Peel wil de controle op arbeidsongeschiktheid weghalen bij de ziekenfondsen en onderbrengen bij een onafhankelijke instantie. Volgens haar wijzen rapporten erop dat een deel van de langdurig zieken nog gedeeltelijk arbeidsgeschikt is of niet volledig aan de voorwaarden voldoet.

“Middelvinger naar de zorg”
De voorstellen krijgen stevige tegenwind van CD&V. Partijvoorzitter Sammy Mahdi waarschuwt voor een verhard debat nog vóór de begrotingsonderhandelingen van start gaan.

Vooral de kritiek op ziekenfondsen stuit op fel verzet. Mahdi noemt de suggestie dat mutualiteiten belang zouden hebben bij meer zieken “de grootste middelvinger die je naar de zorg kunt opsteken”. Daarmee onderstreept hij dat zulke uitspraken volgens hem het vertrouwen in zorgactoren ondergraven.

Tegelijk erkent CD&V dat oneigenlijk gebruik van de verhoogde tegemoetkoming moet worden aangepakt. De partij schuift andere pistes naar voren, zoals een toets op het kadastraal inkomen om mensen met aanzienlijk vastgoed uit te sluiten.

Daarnaast wil CD&V constructies via managementvennootschappen aanpakken, zodat kunstmatig lage inkomens minder makkelijk toegang geven tot sociale voordelen.

Waar N-VA inzet op beperking en controle, legt CD&V meer nadruk op toegankelijkheid van zorg. De partij pleit voor een uitbreiding van de derdebetalersregeling, zodat patiënten enkel het remgeld betalen bij zorgverleners. Volgens Mahdi kan dit vermijden dat mensen zorg uitstellen om financiële redenen. Dat uitstel leidt vaak tot complexere en duurdere behandelingen op langere termijn.

Spanningen binnen de coalitie
De discussie toont een duidelijke breuklijn binnen de federale coalitie. N-VA focust op efficiëntie en het afbakenen van rechten, terwijl CD&V en andere partners het belang van toegankelijkheid en sociale bescherming benadrukken.

Met een begrotingsinspanning van 4 à 5 miljard euro in het vooruitzicht wordt de gezondheidszorg opnieuw een cruciaal terrein in de onderhandelingen. De uitdaging ligt in het vinden van een evenwicht tussen budgettaire discipline en het behoud van een breed toegankelijk zorgsysteem.

Lees ook:
> Domus Medica: “Onze eed verplicht ons tot verantwoord gebruik van maatschappelijke middelen”
> CM-voorzitter Luc Van Gorp scherp voor Valerie Van Peel: “Pertinent onwaar en immoreel”
> Huisartsen onder druk door verhoogde tegemoetkoming: “Wij zijn geen goedkope praatpalen”
> Zijn we op weg naar 3,4 miljoen Belgen met statuut van ‘beschermde patiënt’?