Ruim twee weken na de goedkeuring van de kaderwet in het kernkabinet maakt Stan Politis (VBS) de balans op. In zijn analyse noemt hij de definitieve tekst “een cosmetische herverpakking van een ongewijzigd beleid”. Volgens hem is de toon gematigder, maar blijven de ingrepen op de autonomie van artsen en de machtsverschuiving naar de overheid onverminderd hard, op enkele punten na.

In het begrotingsproces van de gezondheidszorg is de minister de spil, die zeer autonoom de omvang van het budget bepaalt, weliswaar in de schoot van de ministerraad, en de inhoud tot in detail opdraagt aan het Verzekeringscomité en de Algemene Raad. Volgens Politis worden die van overlegorganen gereduceerd tot uitvoeringsorganen. En om verder geen last te hebben van de Technische Raden, worden ze genegeerd: hun expertise is optioneel geworden. “Hun advies kan gevraagd worden, maar dat hoeft niet per se.”

De groeinorm, oorspronkelijk bedoeld om vergrijzing en bevolkingsgroei op te vangen, wordt geheroriënteerd naar projecten die de minister zelf selecteert. "Het budget van de groeinorm dient niet meer voor de toegenomen kosten van populatiegroei of voor de vergrijzing van de bevolking, maar voor projecten die de minister zelf kiest. De financiering van de curatieve zorg blijft zo verder afkalven."

De onderhandelingstafel als decor

Het overlegmodel waarop ons gezondheidsbeleid decennia lang steunde, dreigt in deze hervorming te bezwijken. De gelijkwaardigheid van de partners aan tafel is zoek. Als er geen akkoord komt, beslist de minister alleen over tarieven en indexering. “Uiteraard wordt het dan makkelijk voor de ziekenfondsen om te onderhandelen. In de mate dat de minister hun voorstel onderschrijft, hoeven ze gewoon weg te kijken en ‘nee’ te blijven zeggen.”

Als het dan tot een akkoord zou komen, wordt de arts die niet toetreedt gestraft: géén praktijkpremies. “Vooral bij huisartsen zal dit hard aankomen. Ook de artsenorganisaties zullen het dan geweten hebben: de conventiegraad bepaalt mee de werkingstoelagen.” In het eerste ontwerp van de kaderwet was dat voor 20%, nu nog voor 15%, maar het principe blijft onveranderd.

Ideologische reconstructie van de zorg

Voor Politis gaat het om een fundamentele koerswijziging in de relatie tussen overheid en zorgverleners. “Het conventiemodel zoals het nu wordt ontworpen is geen model van samenwerking, maar van hiërarchie. Zorgverleners worden gereduceerd tot uitvoerders van politieke budgetten en de ziekenfondsen worden verregaand ingekanteld in het RIZIV als controleorgaan.”

Hij noemt dit een “ideologische reconstructie” van de zorg. "Vrije beroepsuitoefening wordt ondergeschikt gemaakt aan beheersbaarheid. Het wordt in de media verkocht als een gezondheidszorg die zeer toegankelijk, zeer betaalbaar en aan topkwaliteit is ... en als iets van deze drie stellingen niet bewaarheid wordt, zijn het de artsen die ter verantwoording moeten geroepen worden.”

Naar een discountgeneeskunde

De kern heeft een omstreden punt voorlopig vooruitgeschoven: het plafonneren van de ereloonsupplementen. Dat plafond wordt nu gekoppeld aan twee andere hervormingen, de nomenclatuur en de ziekenhuisfinanciering, die nog lang niet rond zijn. Volgens Politis is dit uitstel geen oplossing, maar een erkenning dat het oorspronkelijke voorstel niet deugde.

"Wat de minister voorstelde was niet werkzaam. Dat was als een huis afbreken vooraleer men plannen heeft voor een nieuw. Je kan supplementen plafonneren, maar als je tegelijk de basisvergoeding niet corrigeert, verander je een vrije geneeskunde in een discountgeneeskunde." Hij voegt eraan toe: “Het gaat niet enkel om het plafond, maar ook over de inhoud van de aanwending van ereloonsupplementen die besproken moet worden.”

Een groot net voor enkele vissen

Een van de meest zorgwekkende punten in de nieuwe kaderwet is het sanctiemechanisme. Het RIZIV krijgt de bevoegdheid om het RIZIV-nummer van artsen tijdelijk op te schorten. Tot twee jaar geen inkomen meer, bij inbreuken die veel ruimer gaan dan fraude. “De inbreuken die geviseerd zijn gaan aanzienlijk verder dan de fraudegevallen waarover de minister het steeds heeft gehad in zijn voorbeelden.”

"Fraude moet beteugeld worden, zonder meer, maar de zwaarste sanctie zoals het verlies van beroepsinkomen gedurende twee jaar, zou énkel beperkt moeten worden tot de zware gevallen van fraude of recidief. Nu worden ook andere verstrekkingen geviseerd: verstrekkingen die overbodig of onnodig duur zijn.”

Volgens Politis gaat het om een institutionele ontsporing. “Er wordt een nietsontziend handhavingsbeleid ingevoerd. Vandaag gebruikt men het voor zware fraude, morgen misschien voor afwijkend gedrag. Voor je het weet glijdt de rechtsstaat af naar bestuur bij decreet.”

Het dal is diep, de weg lang

“Het vertrouwen van de artsen in minister Vandenbroucke is onbestaand. Het dal is diep, de weg is lang, maar het opleggen van een gezondheidsbeleid aan huisartsen en arts-specialisten van bovenaf kan en zal niet blijven duren,” voorspelt Stan Politis. “Artsen zijn geen onderaannemers van de overheid. En geneeskunde is geen callcenter. Een eenzijdig bestuur, waarin artsen verplicht worden mee te marcheren in een ‘populatie’-gemiddelde, laat geen geneeskunde toe op maat van de individuele patiënt.”

> Voorontwerp van kaderwet –  memorie van toelichting (21/07/2025)

Lees ook : Frank Vandenbroucke: “De regering sluit nu de rangen over mijn ontwerp van kaderwet”