Sinds de COVID-19-pandemie heeft telegeneeskunde een sterke ontwikkeling doorgemaakt en bijgedragen aan zorgcontinuïteit. De Orde der artsen onderstreept in een advies op haar site dat telegeneeskunde evenwel geen algemene of structurele vervanging mag worden van fysieke consultaties. De fysieke raadpleging blijft in de meeste gevallen de gouden standaard wegens het belang van klinisch onderzoek en persoonlijk arts-patiëntcontact.
Telegeneeskunde wordt gedefinieerd als het verlenen van medische zorg op afstand via informatie- en communicatietechnologie (onder andere teleconsultatie, tele-advies, telemonitoring). Het betreft een volwaardige uitoefening van de geneeskunde die moet voldoen aan alle geldende wettelijke en deontologische vereisten, inclusief patiëntenrechten, gegevensbescherming en zorgcontinuïteit. Bij grensoverschrijdende zorg geldt in principe het recht van het land waar de arts is gevestigd. Belgische artsen blijven gebonden aan de Belgische medische deontologie.
De arts blijft volledig verantwoordelijk voor de zorgkwaliteit en -veiligheid. Telegeneeskunde is vooral aangewezen bij gekende patiënten en chronische zorgopvolging, en kan in beperkte mate dienen voor triage. Ze is ongeschikt als surrogaat voor een eerste consult bij acute problematiek of onbekende patiënten. Wetenschappelijke verenigingen worden opgeroepen om per specialisme duidelijke richtlijnen uit te werken, onder meer rond voorschriften en attesten.
Gelijke behandeling
Het principe van gelijke behandeling geldt onverkort: betalende patiënten mogen via telegeneeskunde geen voorrang krijgen. Transparante, waarheidsgetrouwe praktijkinformatie is essentieel. Misleidende publiciteit of telegeneeskunde voorstellen als gelijkwaardig aan fysieke zorg is deontologisch onaanvaardbaar. Eventuele wetenschappelijke referenties dienen evidence-based en verifieerbaar te zijn.
Artsen moeten bekwaam zijn, beschikken over een professioneel portfolio en hun kwalificaties duidelijk kenbaar maken. Voor kwaliteitsvolle teleconsultaties gelden strikte voorwaarden, waaronder identificatie en geïnformeerde toestemming van de patiënt, vertrouwelijkheid, voldoende consultduur, correcte dossiervorming, veilige ICT-platformen, elektronische voorschriften via Recip-e en informatie-uitwisseling met de GMD-houder.
Geen middel om supplementen te omzeilen
De vrije artsenkeuze moet steeds worden gerespecteerd, ook bij online platformen. Financieel gelden dezelfde principes als bij fysieke zorg: eerlijke en transparante honoraria, voorafgaande informatie over kosten en terugbetaling, en geen hogere erelonen voor urgente zorg. Elementaire dienstverlening (bv. korte telefonische opvolging na consultatie) is niet aanrekenbaar.
Telegeneeskunde mag geen middel zijn om wettelijke beperkingen of ereloonsupplementen te omzeilen, noch louter commerciële doeleinden dienen: “Het is onaanvaardbaar dat sommige patiënten, op basis van een hogere betaling, via teleconsultaties voorrang zouden krijgen op anderen. Een dergelijke praktijk maakt misbruik van het bestaande artsentekort en ondermijnt de billijke toegang tot zorg, met het risico het gezondheidssysteem structureel te ontwrichten.”
Bescherming van de persoonlijke levenssfeer en het beroepsgeheim is essentieel en moet voldoen aan de AVG en nationale privacywetgeving. Artsen dienen zich bewust te zijn van hun verantwoordelijkheden inzake gegevensverwerking.
Terugbetaling door de verplichte ziekteverzekering is mogelijk voor bepaalde vormen van zorg op afstand, mits naleving van de wettelijke criteria: Koninklijk besluit tot uitvoering van artikel 34, vijfde lid, van de wet betreffende de verplichte verzekering voor geneeskundige verzorging en uitkeringen, gecoördineerd op 14 juli 1994.
Komen in aanmerking voor een terugbetaling, voor zover de bijzondere voorwaarden vermeld in voornoemd Koninklijk besluit worden nageleefd: de raadpleging op afstand, de behandeling op afstand, de expertise op afstand, het overleg op afstand, de monitoring op afstand en het advies op afstand.
Meer informatie is raadpleegbaar op de website van het Riziv: Referentiekader Zorg op afstand.
Tot slot bevestigt de Orde dat medische controles in principe niet geschikt zijn voor telegeneeskunde, behalve in uitzonderlijke situaties met objectieve medische gegevens of overleg met de behandelend arts.
