Transparantiecodes, een belangrijk punt in de recente medicomut-overeenkomst, worden door het artsenkorps nog steeds slecht begrepen. Dat is de conclusie van de ziekenfondsen na een eerste analyse. Het is ook de conclusie van Dr. Jacques de Toeuf (Bvas), die het belang van een goed begrip van pseudocodes beklemtoont.

Het gebruik van transparantiecodes levert problemen op. Deze codes werden op 1 oktober 2024 ingevoerd als rapportage-instrument voor elektronische ambulante facturering en moesten het mogelijk maken om de aan de patiënt gefactureerde toeslagen en niet-vergoedbare prestaties te kwalificeren. Volgens de analyse die de ziekenfondsen tijdens de zogenaamde “registratiefase” uitvoerden, wordt het gebruik ervan echter als “heterogeen, soms onjuist en een teken van een slecht begrip van het doel ervan” beschouwd.

Het akkoord spreekt van “onregelmatigheden in het gebruik” en poneert de hypothese dat “artsen het doel van de transparantiecodes niet begrijpen en ze soms verkeerd gebruiken”. Deze bevindingen werden voorgelegd aan de Medicomut, die besloot het dossier verder te onderzoeken. De ziekenfondsen zullen een grondiger analyse van het gebruik van de codes uitvoeren, met als deadline 15 mei 2026. Op basis van deze analyse zullen gerichte aanpassingen worden besproken in een ad-hocwerkgroep die zich bezighoudt met transparantie.

Het instrument begrijpen: klein woordenboek van pseudocodes

Om de transparantiecodes te begrijpen, moet men begrijpen wat pseudocodes zijn en waarom ze bestaan. Volgens Jacques de Toeuf komt de verwarring voort uit een verschil tussen de klinische logica en de factureringslogica. “Als u betaald wilt worden voor een dienst, is uw factuur geen zorgverklaring”, merkt hij op.

Deze factuur voldoet aan een specifiek raamwerk wanneer de handeling geheel of gedeeltelijk wordt vergoed. “De catalogus van wat het RIZIV vergoedt, het menu, is de nomenclatuur”, legt hij uit. Elke erkende dienst komt overeen met een zescijferige code, waarmee zowel de handeling kan worden geïdentificeerd als verwerkt door het vergoedingssysteem. "Tot zover is het eenvoudig. “

De moeilijkheid doet zich voor zodra we buiten dit raamwerk treden. In het ziekenhuis, legt hij uit, “zijn er een heleboel zaken waarvoor geen nomenclatuur bestaat”: een dag ziekenhuisopname, een opname, een forfaitair bedrag voor geneesmiddelen. Deze elementen moeten echter worden gefactureerd, ook al komen ze niet overeen met een in de nomenclatuur gecodeerde handeling.

Om deze impasse te doorbreken, zijn pseudocodes in het leven geroepen. “Er moest iets worden bedacht”, vat Jacques de Toeuf samen. Dat “iets” zijn de pseudocodes. Hun rol is puur functioneel: mogelijk maken om elementen die niet in de nomenclatuur voorkomen te factureren, zonder ze kunstmatig te koppelen aan een erkende medische handeling. Een pseudocode is dus geen verkapte medische handeling, maar een administratief hulpmiddel om elementen die niet in de nomenclatuur voorkomen, in het factureringssysteem te kunnen opnemen.

Vier categorieën pseudocodes

Deze logica heeft zich geleidelijk uitgebreid met de veralgemening van elektronische facturering. “Bij elektronische facturering zijn codes nodig”, herinnert hij zich. De reden hiervoor is puur technisch: “Elektronica herkent geen vrije tekst. Er zijn dus cijfers nodig.” Vanaf dat moment had het RIZIV geen andere keuze dan het bestaande instrumentarium uit te breiden. "Omdat er cijfers nodig zijn en alles wat niet in de nomenclatuur staat, moet worden gefactureerd, hebben we gezegd: ‘Maakt niet uit, we maken vier reeksen pseudocodes’“, legt hij uit, bedoeld om alle mogelijke situaties te dekken.

Jacques de Toeuf beschrijft de vier categorieën pseudocodes als een onmisbaar interpretatieschema voor de arts. ”Het is verplicht om deze pseudocodes te gebruiken, of er nu wel of geen supplementen zijn. Er is de prestatie van het RIZIV en het versturen van de pseudocode“:

• Een eerste categorie betreft de terugbetaalbare prestaties (en producten), met hun drie klassieke componenten: ”de terugbetaling, het remgeld en het supplement".
• Een tweede categorie betreft prestaties die in theorie terugbetaalbaar zijn, maar dat in een bepaalde situatie niet meer zijn. “Bijvoorbeeld wanneer een drempel wordt overschreden: er worden drie echografieën terugbetaald en er is een vierde nodig.”
• Een derde categorie omvat wat niet wordt terugbetaald: het gaat hier niet meer om een supplement, maar om een volledig door de patiënt te betalen honorarium, dat via een aparte pseudocode wordt gecodeerd.
• Een vierde, veel problematischer categorie betreft bedragen die aan de patiënt worden gefactureerd en die in geen van de vorige categorieën thuishoren. Hieronder vallen met name rechtvaardigingen die verband houden met de bestede tijd (“het heeft me veel tijd gekost”) of het gebruik van materiaal dat niet in de gebruikelijke kaders is voorzien (“ik heb materiaal gebruikt dat niet was voorzien”). “Een onduidelijke categorie”, vat Jacques de Toeuf samen.

Deze vierde categorie komt overeen met de transparantiecodes.

De toename ervan is niet bedoeld om de facturering ingewikkelder te maken, maar om de leesbaarheid voor de ziekenfondsen te verbeteren. “De ziekenfondsen willen weten of de patiënt veel betaalt omdat het een echte toeslag is of omdat het niet wordt terugbetaald”, vat Jacques de Toeuf samen. Dit onderscheid is verre van onbelangrijk. “Ze hebben artsen vaak verweten dat ze supplementen in rekening brachten, terwijl het geen toeslagen waren, maar niet-vergoede prestaties”, vervolgt hij. De transparantiecodes zijn juist bedoeld om deze onduidelijkheid weg te nemen en “een beter inzicht te geven in de facturering van de arts”.

Lees ook : Pseudocodes: “Nieuw bedrag ten laste van de patiënt”