Het RIZIV wil de concentratie van complexe kankerzorg anders aanpakken. Na afzonderlijke overeenkomsten voor onder meer slokdarm-, pancreas- en hoofd-halskanker moet één nationaal kader bepalen welke behandelingen in gespecialiseerde centra thuishoren. Niet alle zorg voor een bepaalde tumor hoeft daarvoor te verhuizen. Welke behandelingen en ziekenhuizen bijkomend in aanmerking komen, ligt nog niet vast.
De concentratie van kankerzorg staat al jaren op de agenda. In 2019 kwamen er overeenkomsten voor complexe chirurgie bij slokdarm- en pancreaskanker. In juli keurde het RIZIV een overeenkomst voor hoofd- en halskanker goed. Het beleidsvoorstel van 21 september moet de afzonderlijke initiatieven nu samenbrengen in één gemeenschappelijke aanpak.
Het RIZIV wil voortaan systematisch bekijken welke onderdelen van een zorgtraject bijzondere expertise, ervaring of infrastructuur vereisen. Die zorg kan dan in gespecialiseerde centra worden geconcentreerd. Andere onderdelen van de behandeling moeten zo veel mogelijk dicht bij de patiënt blijven.
Hoofd- en halskanker als voorbeeld
De recente overeenkomst voor hoofd- en halskanker biedt een concreet voorbeeld. Referentiecentra moeten gedurende vijf jaar gemiddeld minstens 30 hoofdbehandelingen per jaar hebben uitgevoerd. Daarnaast gelden afzonderlijke minimumvolumes voor oncologische chirurgie en radiotherapie. Ook een gespecialiseerd multidisciplinair team en aangepaste infrastructuur zijn verplicht.
Voor elke nieuwe patiënt organiseert het referentiecentrum een centraal multidisciplinair oncologisch overleg. Daar wordt het behandelplan opgesteld. Complexe chirurgie gebeurt in het referentiecentrum, maar radiotherapie kan ook plaatsvinden in een gespecialiseerd centrum dat er formeel mee samenwerkt. De patiënt hoeft dus niet voor elk onderdeel van de behandeling naar hetzelfde ziekenhuis.
Het RIZIV verwijst naar onderzoek van de Stichting Kankerregister. Voor hoofd- en halskanker werd een positief verband gevonden tussen het jaarlijkse behandelvolume en de overleving vijf jaar na de diagnose. In de onderzochte periode werden patiënten nog in 99 ziekenhuizen behandeld. Het mediane aantal hoofdbehandelingen bedroeg ongeveer acht per ziekenhuis per jaar.
Vijf criteria voor concentratie
Behandelvolume is een van de vijf criteria die het RIZIV in zijn nieuwe beleidsvoorstel naar voren schuift. Ook de zeldzaamheid van een diagnose kan concentratie rechtvaardigen wanneer gespecialiseerde expertise niet overal beschikbaar is. Een derde criterium is de complexiteit van het multidisciplinaire behandelplan.
Daarnaast kunnen gespecialiseerde technologie en infrastructuur concentratie noodzakelijk maken. Het vijfde criterium is de toegang tot innovatieve behandelingen. Met die vijf criteria wil het RIZIV bepalen welke onderdelen van de kankerzorg in gespecialiseerde centra thuishoren.
Het voorstel betekent niet dat alle kankerzorg naar een beperkt aantal ziekenhuizen moet verhuizen. Concentratie moet een aantoonbare meerwaarde hebben voor behandelresultaten, levenskwaliteit, zorgprocessen of patiëntveiligheid. Waar dat niet het geval is, blijft zorg dicht bij de patiënt het uitgangspunt. Samenwerking tussen ziekenhuizen moet voorkomen dat het zorgtraject versnipperd raakt.
Nog geen nieuwe centra
Het RIZIV wil de verdere concentratie gefaseerd organiseren. Het nationale kader moet toekomstige beslissingen onderbouwen en bestaande initiatieven op elkaar afstemmen. Welke behandelingen bijkomend worden geconcentreerd, moet nog worden uitgewerkt. Ook over de betrokken ziekenhuizen zijn nog geen definitieve keuzes gemaakt.
Voor artsen is dat onderscheid belangrijk. De overeenkomst voor hoofd- en halskanker bevat al concrete voorwaarden, waaronder minimumvolumes en samenwerkingsafspraken. Het voorstel van 21 september kondigt geen nieuwe reeks verplichte concentraties aan. Het moet vooral vastleggen op welke gronden toekomstige beslissingen worden genomen.
> Lees het beleidsvoorstel
Lees ook: RIZIV keurt overeenkomst voor referentiecentra hoofd- en halskanker goed
