Twintig nieuwe pathologiefiches moeten artsen richting geven bij ziekteverlof en werkhervatting. Officieel zonder verplichtend karakter. Maar nu het RIZIV via een nieuwe databank voorschrijfgedrag wil doorlichten, rijst een ongemakkelijke vraag: worden deze fiches straks ook het referentiekader voor controles en sancties?
Het gaat om de twintig pathologiefiches die we de voorbije week in Medi-Sfeer en De Specialist analyseerden. Officieel zijn ze bedoeld als een hulpmiddel voor artsen en patiënten. Maar nu het RIZIV via de GAOCIT-databank voorschrijfgedrag wil analyseren, vraagt het ASGB zich af of diezelfde fiches later ook zouden kunnen dienen als referentiekader voor controles en eventuele sancties.
GAOCIT (Getuigschrift ArbeidsOngeschiktheid en Certificat d'Incapacité de Travail) verzamelt sinds begin 2026 de elektronische arbeidsongeschiktheidsattesten die artsen naar de ziekenfondsen versturen. Volgens de wetgever moet het systeem op termijn toelaten om via datamining voorschrijfpatronen in kaart te brengen en artsen met elkaar te vergelijken.
De vraag van het ASGB is niet uit de lucht gegrepen. Verschillende van de nieuwe pathologiefiches bevatten referentieduurtijden voor arbeidsongeschiktheid. Wanneer het RIZIV wil nagaan welke artsen opvallend langer of vaker arbeidsongeschiktheid voorschrijven dan hun collega's, zal het zich noodzakelijkerwijs moeten baseren op een referentiekader.
Wie schrijft te lang thuis?
De wettelijke basis voor GAOCIT werd gelegd door de wet van 19 december 2025 tot uitvoering van een versterkt terug-naar-werkbeleid. Officieel moet het systeem meer inzicht geven in arbeidsongeschiktheid en werkhervatting.
Uit de memorie van toelichting blijkt echter dat de ambities verder reiken dan louter registratie. Het systeem moet toelaten om verschillen in voorschrijfgedrag tussen artsen zichtbaar te maken en afwijkende patronen op te sporen.
Het RIZIV zal zo kunnen nagaan welke artsen systematisch langer arbeidsongeschiktheid voorschrijven dan hun collega's. Daarmee duikt meteen een fundamentele vraag op: wie bepaalt eigenlijk wat "langer dan normaal" is? En op basis van welke criteria zal een arts worden beoordeeld?
De wetgever denkt al aan sancties
Dat het niet louter om monitoring gaat, blijkt uit een opvallende passage in de memorie van toelichting. Daarin staat letterlijk:
"Deze procedure zal toelaten om de betrokken artsen te kunnen identificeren, contacteren, opvolgen en, in voorkomend geval, financieel sanctioneren. Bovendien zal het RIZIV hen aansporen om hun voorschrijfgedrag bij arbeidsongeschiktheid aan te passen door bewustmakingscampagnes. Deze artsen zullen ook financieel kunnen worden geresponsabiliseerd voor hun voorschrijfgedrag, volgens de modaliteiten die in de RIZIV-regelgeving zullen worden omschreven."
Hoewel de concrete uitvoeringsregels nog moeten worden uitgewerkt, laat deze passage weinig ruimte voor interpretatie. De wetgever denkt niet alleen aan registratie en analyse, maar ook aan opvolging, responsabilisering en mogelijke financiële sancties.
Worden de fiches morgen de norm?
Het Nationaal College voor sociale verzekeringsgeneeskunde, dat de fiches opstelde, benadrukt dat ze geen verplichtend karakter hebben. Ze zijn bedoeld als een hulpmiddel dat artsen ondersteunt bij gesprekken over arbeidsongeschiktheid en werkhervatting. De individuele situatie van de patiënt blijft daarbij steeds doorslaggevend.
De fiches werden gevalideerd door zowel Domus Medica als de Franstalige huisartsenvereniging SSMG. Dat versterkt hun geloofwaardigheid als wetenschappelijk onderbouwd hulpmiddel. Toch bevatten de fiches precies de elementen waarmee voorschrijfgedrag kan worden vergeleken: wetenschappelijk onderbouwde richttijden voor arbeidsongeschiktheid en werkhervatting.
Zolang niet duidelijk is op basis van welke criteria artsen zullen worden geëvalueerd, blijft de vraag overeind: zal het RIZIV deze fiches uiteindelijk gebruiken als norm voor wat het als een correcte duur van arbeidsongeschiktheid beschouwt?
Lees ook:
> Hoe lang mag een patiënt thuisblijven? Nieuwe fiches geven artsen houvast
> Arbeidsongeschiktheid: twee nieuwe maatregelen vanaf 2026 (Riziv)
> Vanaf 2026 wordt Mult-eMediatt verplicht voor bepaalde arbeidsongeschiktheidsattesten
> Ziektebriefjes voor maximaal drie maanden en artsen riskeren boetes
> “Disproportioneel en gevaarlijk”: Privacywaakhond kraakt ziektebriefjesdatabank van Vandenbroucke
