© Belgian Presidency of the Council of the European Union / Vlad Vanderkelen

“Collega’s, wat een schande. Het is onaanvaardbaar om mensen die dit land doen draaien en jobs creëren, af te schilderen als halve criminelen.” Met die woorden opende Alexia Bertrand (Anders) haar aanval op minister Frank Vandenbroucke in het debat over de verhoogde tegemoetkoming (VT). Wat volgde was een scherpe, persoonlijk geladen woordenwisseling over misbruik, automatische rechten en politieke verantwoordelijkheid.

Het liberale oppositielid viseerde meteen de communicatie rond het fictieve voorbeeld van “Michiel”, dat recent opdook in de campagne van Vooruit-voorzitter Conner Rousseau. “Deze week hebben we kennisgemaakt met Michiel, niet zomaar, maar als symbool van alles wat misloopt in dit land”, stelde ze. In haar beschrijving gaat het om “een jonge ondernemer die op een berg geld zit en met een Porsche rijdt” en toch “voor één euro naar de dokter gaat”.

Volgens Bertrand wordt hiermee een verkeerd beeld gecreëerd. Ze benadrukte dat van de 2,5 miljoen rechthebbenden slechts 2,4 procent zelfstandige is. “Ik heb in Brussel geen 300.000 Porsches zien rondrijden. Stop dus met die onzin”, klonk het. 

Haar conclusie was duidelijk: misbruik moet aangepakt worden, maar zonder ondernemers te stigmatiseren en zonder het systeem verder te laten ontsporen. “Pak de sociale fraude en misbruiken aan, maar schaf de automatische toekenning van dat statuut af.”

“U zat mee aan de knoppen”

Minister Vandenbroucke liet die aanval niet passeren en ging meteen in de tegenaanval. “U zegt dat ik een poort heb opengezet, maar u zat toen mee in de regering”, antwoordde hij. “Dat was overigens een uitstekende beslissing, die we samen hebben genomen.” 

Hij verdedigde de automatische toekenning van rechten als een bewuste keuze: “We maken het op die manier mogelijk dat mensen die daar principieel recht op hebben, dat recht ook krijgen. Tegelijk vermijden we paperasserij.”

Daarmee maakte hij ook duidelijk dat hij niet van plan is om het systeem terug te draaien: “Ik zal die beslissing blijven verdedigen en ook handhaven.” Vervolgens bracht hij het debat terug tot wat voor hem de essentie van de zaak is: “Stel dat een zekere Michiel heel veel bezittingen op zijn rekening heeft staan, een mooi inkomen met dividenden heeft, maar ook een verhoogde tegemoetkoming krijgt. Moet die Michiel de verhoogde tegemoetkoming al dan niet krijgen?” vroeg hij.

Vandenbroucke legde meteen de politieke inzet bloot: “Als u ja zegt, is dat vreemd, want die man heeft dat absoluut niet nodig. Als u neen zegt, moet u samen met ons nadenken over een eenvoudige manier om dat te voorkomen”, onder meer via betere toegang tot relevante financiële gegevens.”

130.000 rechthebbenden extra

In haar repliek ging Bertrand niet mee in die redenering, maar trok ze het debat opnieuw naar de verantwoordelijkheid van de minister. “Als u zegt dat ik die beslissing heb gesteund, is dat een leugen. U weet dat zeer goed.” Volgens Bertrand is het systeem onder Vandenbroucke uit de hand gelopen: “Door uw beleid zijn er 130.000 rechthebbenden bij gekomen.”

Ook de piste van bijkomende vermogensinformatie wees ze af. “U komt nu vertellen dat we nood hebben aan een vermogenskadaster, dat we nood hebben aan een rijkentaks. Dat is uw oplossing voor een systeem dat u volledig hebt laten ontsporen.” 

Ze sloot af in dezelfde scherpe toon als waarmee ze begon: “Dat u, gesteund door de MR en de N-VA, de schuld geeft aan ondernemers, aan zelfstandigen die de boel hier doen draaien, is gewoon schandalig.”