In Congo en Oeganda zijn alle elementen aanwezig voor een grote uitbraak van het ebolavirus. Dat zegt Laurens Liesenborghs, een specialist van het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) die over enkele dagen richting de regio vertrekt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) spreekt sinds dit weekend over een internationale noodsituatie.

Liesenborghs ziet vier zaken die meespelen bij de snelle uitbreiding van het virus. Ten eerste zit de haard ergens in een verstedelijkt gebied, en niet in ruraal gebied. Ten tweede werd het virus vrij laat opgemerkt in vergelijking met andere uitbraken. Als derde argument merkt de expert op dat het gaat om een nieuwe variant waar de huidige diagnostische middelen (tests, red.) weinig vat op hebben. Als laatste punt wijst Liesenborghs op het feit dat de uitbraak zich in een conflictregio voordoet.
Al die feiten zorgen ervoor dat het nu vrij snel gaat. "We zijn verrast", zegt de Vlaming. "Al de nieuwe informatie volgt zichzelf snel op. Afgelopen vrijdag pas werden de eerste positieve resultaten bevestigd, maar de epidemie is wellicht al langer aan de gang. En de epidemie heeft zich ook uitgebreider verspreid dan eerst gedacht."
Ebola werd ontdekt door de Belg Peter Piot eind de jaren zeventig. Daarom heeft het ITG in Antwerpen een nauwe band met het internationale onderzoek naar de ziekte. Liesenborghs zijn collega's vertrekken begin deze week al naar Congo, hijzelf ietsje later. Op dit moment worden al extra testkits opgestuurd. 
"We zullen eerst en vooral kijken naar wat de noden zijn", gaat Liesenborghs verder. "Daarna moeten we zien hoe en waar we best ondersteuning geven." Concreet wil het ITG snel een klinische studie opzetten, in samenwerking met de WHO. Dat moet zorgen voor nieuwe behandelingsmiddelen (medicatie, red.). "Er is nood aan specifieke medicatie voor deze variant", stelt de expert. 
Vorige uitbraken van ebola werden vermoedelijk sneller gedetecteerd. Dat baart onderzoekers vandaag extra zorgen. Daarbovenop gaat het om een minder courante variant. Veel van de lokale tests in Afrika detecteren die variant helemaal niet. 
"We hoorden over een cluster van verdachte overlijdens", zegt Liesenborghs. "Maar ja, dat horen we wel vaker over de regio. Nu vragen we ons af: klopten de negatieve tests wel? Waren er foutieve testen. Hoe verspreid is die variant waarvoor er geen vaccin is?"  
Als een Belgische hulpverlener een besmetting zou oplopen, wordt die normaal meteen naar een universitair ziekenhuis in ons land gebracht. Door het voorhanden zijn van alle nodige antibiotica en andere geneesmiddelen hier, is de overlevingskans dan normaal rond de 85 procent. 
In Congo en Oeganda woedt momenteel een uitbraak van de zeldzame Bundibugyo-variant van het ebolavirus. Er zijn honderden verdachte gevallen en zeker 88 sterfgevallen. De koorts heeft de afgelopen 50 jaar in Afrika zowat 15.000 doden geëist. 
De dodelijkste epidemie in Congo, die tussen 2018 en 2020 plaatsvond, eiste bijna 2.300 doden en 3.500 zieken. De huidige ebola-uitbraak is al de zeventiende in Congo sinds 1976.

Lees ook : Experts: wereld is vandaag niet beter voorbereid op pandemie dan 10 jaar geleden