N-VA-Kamerlid Frieda Gijbels plaatst stevige vraagtekens bij de controle op spermadonoren. Nu opnieuw een omvangrijk dossier rond Cryos aan het licht is gekomen, blijkt dat die Deense spermabank weigerde om gevraagde gegevens aan het FAGG te bezorgen. Ook de controle op Belgische fertiliteitscentra vertoont gaten.
Recent bleek dat in België 53 kinderen bij 39 vrouwen werden verwekt met sperma van één Cryos-donor met een genetische afwijking. Uit de antwoorden van minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) aan Frieda Gijbels komt nu een breder probleem naar voren. Het FAGG krijgt niet alle gevraagde gegevens van Cryos en kent evenmin alle afspraken tussen Belgische fertiliteitscentra en hun eigen donoren.
Ook de Belgische cijfers springen in het oog. Gijbels ondervroeg Vandenbroucke over de zesvrouwenregel, die bepaalt dat sperma van één donor bij maximaal zes vrouwen mag worden gebruikt. Van de 17 overschrijdingen met eigen donoren, die rechtstreeks via een Belgisch fertiliteitscentrum doneren, gebeurden er negen in centrum 25.
Daar werd sperma van afzonderlijke donoren gebruikt voor respectievelijk 25, 16, 13 en 10 vrouwen. “De oorzaken daarvan worden verder onderzocht”, antwoordde Vandenbroucke. Voor alle quotumoverschrijdingen die sinds 28 mei 2025 werden vastgesteld, is een proces-verbaal aan het parket bezorgd of loopt het onderzoek nog.
“Centrum 25 vind ik toch opvallend”, reageerde Gijbels. Ze noemt de cijfers “echt frappant”, omdat het centrum zelf zicht moest hebben op het aantal behandelde vrouwen. “Ik veronderstel dat er consequenties zullen zijn voor dat centrum.”
FAGG heeft geen zicht op donorafspraken
Ook het toezicht van het FAGG roept vragen op. Het agentschap heeft geen volledig overzicht van de overeenkomsten tussen fertiliteitscentra en hun donoren. Sommige centra nemen daarin op dat het donormateriaal alleen binnen de wettelijke limiet mag worden gebruikt. “Wat ik vreemd vind, is dat het FAGG eigenlijk geen overzicht heeft van de overeenkomsten tussen donoren en fertiliteitscentra”, zegt Gijbels.
Ze had verwacht dat die documenten bij controles zouden worden opgevraagd. “Uiteindelijk is het toch het FAGG dat verantwoordelijk is voor het toezicht daarop.” Door de anonimiteit kan het FAGG niet nagaan of donoren ook bij andere centra sperma hebben afgestaan. Bij inspecties wordt steekproefsgewijs gecontroleerd of een donor heeft verklaard uitsluitend aan het betrokken centrum te doneren.
Cryos houdt gevraagde gegevens achter
Gijbels vroeg ook welke informatie het FAGG had opgevraagd bij de European Sperm Bank (ESB) en Cryos. Beide Deense spermabanken leveren aan Belgische fertiliteitscentra. Vandenbroucke maakte duidelijk dat ze anders reageren op vragen van het FAGG.
“De ESB heeft zich sinds het begin van de crisis coöperatief opgesteld, in tegenstelling tot Cryos, dat tot op heden weigert om de gevraagde gegevens te verstrekken”, aldus Vandenbroucke. Gijbels noemt die weigering “verontrustend”. Ze vraagt welke hefbomen België heeft om Cryos alsnog tot medewerking te bewegen. Op het FAGG-overzicht staan intussen 19 Cryos-donoren van wie het sperma bij meer dan zes vrouwen werd gebruikt.
Andere Deense spermabank werkt wél mee
In het dossier rond een donor met een TP53-mutatie bezorgde de ESB aanvankelijk 72 meldingen van zwangerschappen. Daar zaten dubbeltellingen en fouten tussen, waarna het FAGG de gegevens met de fertiliteitscentra controleerde. Ook 11 zwangerschappen die alleen onder “Clinic Belgium” stonden, konden aan het betrokken centrum worden gekoppeld.
Gijbels vindt het opvallend dat vooral de ESB veel aandacht kreeg. “Het is een beetje jammer dat de European Sperm Bank nu vooral in de spotlights staat, terwijl het er bij Cryos blijkbaar ook niet zo netjes aan toe gaat.” Ze wil nieuwe overschrijdingen voorkomen en de problemen bij Cryos verder aanpakken.
Lees ook: Opnieuw 53 kinderen in België verwekt met zaad van Deense donor met genetische afwijking








