Christopher Lockyear, secretaris-generaal van Artsen Zonder Grenzen (AZG), schetst een medische en humanitaire catastrofe in Gaza in een opiniestuk in De Tijd. Dat net voor het moment dat het geweld zijn derde jaar ingaat.

“Meer dan een miljoen inwoners kregen het bevel Gaza-stad te evacueren, maar voor velen – ouderen, ernstig zieken, zwangere vrouwen en gewonden – is vluchten onmogelijk. Bombardementen treffen zowel burgers als gezondheidswerkers; hele families worden gedood en er is volgens AZG geen enkele veilige plek.”

De auteur noemt de situatie een genocide die straffeloos wordt uitgevoerd door Israël. Officiële cijfers melden meer dan 64.000 doden, onder wie 20.000 kinderen, maar het werkelijke aantal ligt vermoedelijk hoger.”

Gezondheidssysteem bewust aangevallen

Het gezondheidssysteem is doelbewust aangevallen: ziekenhuizen gebombardeerd, medische posten bestormd, personeel en patiënten in gevaar gebracht. Slechts enkele ziekenhuizen functioneren nog, zwaar overbelast en zonder voldoende voorraden. “Patiënten lijden en sterven onnodig. Twaalf collega’s zijn gedood en AZG-orthopedisch chirurg dr. Mohammed Obeid wordt al sinds oktober 2024 vastgehouden door Israël. In totaal zijn meer dan 1.500 gezondheidswerkers gedood. Elk verlies is verwoestend voor de families, maar ook voor het belegerde gezondheidssysteem in Gaza.”

Naast directe aanvallen is er een totale belegering met blokkades van brandstof, water, voedsel en medische voorraden. Deze collectieve bestraffing heeft geleid tot officiële hongersnood. 

Onvoorstelbaar niveau van wreedheid

“Uit een recent onderzoek in onze klinieken in Gaza blijkt dat 25% van de vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven ondervoed is, wat het risico op doodgeboorte, miskraam en vroeggeboorte vergroot. De beperkte voedselhulp die beschikbaar is, is op cynische wijze tot wapen gemaakt. Een hulpprogramma onder leiding van Israël, dat gefinancierd wordt door de VS, resulteerde in 1.400 doden en 4.000 gewonden. Wij hebben kinderen behandeld die in de borst zijn geschoten terwijl ze voedsel probeerden te pakken, en mensen die zijn verpletterd of gestikt in massapaniek. Dat niveau van wreedheid is onvoorstelbaar. Opzettelijke tekorten aan water voeden ziekten. Vorige maand behandelde AZG 4.000 mensen met waterige diarree, die dodelijk kan zijn voor ondervoede kinderen. AZG zou de levering van schoon drinkwater kunnen verhogen, maar wordt daarin regelmatig tegengewerkt.”

Ook op de Westelijke Jordaanoever nemen geweld, landroof en gedwongen verplaatsing toe. Lockyear onderstreept dat regeringen wereldwijd medeverantwoordelijk zijn door politieke, militaire of materiële steun aan Israël of door stilzwijgen. Hij roept staten op hun wettelijke en morele plicht te vervullen: onmiddellijk een staakt-het-vuren afdwingen, de belegering beëindigen en grootschalige, onafhankelijke humanitaire hulp toelaten. Medische faciliteiten en zorgverleners moeten beschermd en gedwongen verplaatsingen gestopt worden. Patiënten en burgers die willen vluchten of gespecialiseerde zorg nodig hebben, moeten vrije doorgang krijgen, met het recht op terugkeer zodra dat veilig is.

Lockyear erkent dat de Hamas-aanvallen in oktober 2023 afschuwelijk waren en dat alle gijzelaars moeten kunnen terugkeren. Maar dit ontslaat andere staten niet van hun verantwoordelijkheid. Hij pleit voor maximale politieke, diplomatieke en economische druk, inclusief het stopzetten van wapenleveringen. AZG-medewerkers, 1.118 in Gaza, kunnen de genocide niet beëindigen, maar wereldleiders kunnen dat wel – mits zij nu ingrijpen, voordat het geweld zijn derde jaar ingaat.