Ovariale endometriose kan in de loop van het leven meerdere ingrepen vereisen. Om het risico hierop in kaart te brengen, analyseerde een nationaal Fins cohortonderzoek heringrepen na ovariële chirurgie voor endometriose aan de hand van gegevens uit gezondheidsregisters, met een follow-up van meerdere decennia.
De onderzoekers identificeerden 13.912 vrouwen die tussen 1987 en 2012 een operatie aan de eierstokken hadden ondergaan wegens chirurgisch bevestigde endometriose. De follow-up liep tot 2019. Latere ingrepen werden aan de hand van de registers geïdentificeerd. Ingrepen die binnen 30 dagen na de eerste operatie plaatsvonden, werden niet meegeteld. De auteurs onderzochten het risico op elke nieuwe ingreep en het risico op een nieuwe operatie aan de eierstokken.
De mediane follow-up bedroeg 20,7 jaar, met een interkwartielafstand van 14,8 tot 27,2 jaar. Na 30 jaar bedroeg het cumulatieve risico op ten minste één heringreep 17,3%; het risico op een nieuwe ovariële ingreep was 16,5%. De mediane tijd tot de eerste heringreep bedroeg 3,4 jaar, met een interkwartielafstand van 1,4 tot 7,2 jaar. Volgende ingrepen vonden sneller plaats, met een mediane tijd van minder dan twee jaar. Het risico op een heringreep blijft dus ook op lange termijn bestaan, al hoefde de meerderheid van de vrouwen geen nieuwe ingreep te ondergaan.
De reproductieve kenmerken verschilden naargelang het verloop. Van de vrouwen die opnieuw werden geopereerd, was 61,6% bevallen, tegenover 70,7% van de vrouwen die slechts één ingreep hadden ondergaan (p < 0,001). Bij 51,5% van de vrouwen die opnieuw werden geopereerd, werd onvruchtbaarheid gemeld, tegenover 17,1% van de overige vrouwen (p < 0,001). De auteurs benadrukken dat deze verschillen niet aantonen dat onvruchtbaarheid tot een heroperatie leidt. Ze kunnen ook samenhangen met verschillen in de ernst van de ziekte, de kinderwens of de behandeling.
In de multivariate analyse waren een jongere leeftijd, een familiale voorgeschiedenis van endometriose en een initiële diagnose van endometriose geassocieerd met een hoger risico op een heroperatie. Een hysterectomie vóór of tijdens de eerste ingreep ging daarentegen gepaard met een lager risico. Ook onvruchtbaarheid vóór de operatie was geassocieerd met het risico op een heringreep.
Het type ingreep aan de eierstokken hield eveneens verband met de uitkomst. In vergelijking met ovariëctomie gingen enucleatie of resectie gepaard met een verhoogd risico op een nieuwe ingreep (aangepast RR: 1,43; 95%-BI: 1,28 tot 1,60). Voor andere ovariële ingrepen was dit verband sterker (aangepast RR: 2,20; 95%-BI: 1,67 tot 2,89). Wanneer uitsluitend naar ovariële heringrepen werd gekeken, was de toename van het risico alleen voor deze andere ingrepen statistisch significant (aangepast RR: 1,68; 95%-BI: 1,23 tot 2,31). Ten slotte lag de frequentie van heringrepen hoger tijdens de ICD-10-periode dan tijdens de ICD-9-periode (19,0% tegenover 12,4%; p < 0,001), mogelijk door veranderingen in de klinische praktijk en de codering.
Deze bevindingen rechtvaardigen niet dat systematisch de voorkeur wordt gegeven aan ovariëctomie. Ovariëctomie heeft belangrijke gevolgen, met name voor vrouwen die zwanger willen worden of hun hormonale functie willen behouden. Het risico op een heringreep moet worden besproken rekening houdend met de klinische situatie, en de patiënte moet hierover zo duidelijk mogelijk worden geïnformeerd.








