Met de steun van The Michael J. Fox Foundation for Parkinson's Research en in samenwerking met het Amsterdamse UMC, start onderzoekscentrum VITO het EV-PREDICT-project dat vroegtijdig biomerkers voor Parkinson wil detecteren. Dit onderzoek kan bijdragen aan verdere inspanningen om op bloed gebaseerde methoden te ontwikkelen voor het opsporen van de ziekte van Parkinson in een vroeger stadium.

De hersenaandoening is tot nog toe niet te genezen, maar er is wel een steeds betere symptoombestrijding. VITO (Vlaams Instituut voor Technologisch Onderzoek) werkt nu dankzij de financiële steun van The Michael J. Fox Foundation aan methoden voor de vroege detectie van de ziekte van Parkinson via biomerkers in het bloed.

In het EV-PREDICT-project (Identifying Early Biomarkers for Parkinson’s Disease in Blood-Derived Neuronal Vesicles) gaan onderzoekers de extracellulaire vesikels (EV’s) bestuderen. Deze nanodeeltjes worden door de hersencellen afgegeven. Zij bevatten eiwitten en vetten en het is net de samenstelling van die eiwitten en vetten die de veranderingen in de hersenen weerspiegelt. Eerder onderzoek heeft immers aangetoond dat de abnormale ophoping van alfa-synucleïne in de hersenen een van de belangrijke kenmerken is van de ziekte van Parkinson. VITO kan deze uit de hersenen afkomstige vesikels in het bloed analyseren met behulp van proteomica. Dit is een minder invasieve manier om ziektegerelateerde veranderingen in een vroeg stadium op te sporen.

150 deelnemers

Onderzoekers van Amsterdam UMC zullen bloedmonsters verzamelen van 150 mensen met de ziekte van Parkinson in een vroeg stadium en van 150 gezonde personen zonder de ziekte van Parkinson. Uit deze monsters zullen de extracellulaire vesikels die specifiek door hersencellen worden afgegeven, geïsoleerd worden. De inhoud ervan wordt bestudeerd met behulp van geavanceerde laboratoriumtechnieken. Het onderzoeksteam zal daarop de eiwitten en vetten in de extracellulaire vesikels van beide groepen vergelijken om patronen te vinden die verband houden met de ziekte van Parkinson. Door deze bevindingen te combineren met genetische en klinische data, hopen de onderzoekers de biomerkers te identificeren. 
Als dit onderzoek succesvol is, kan dit verdere research naar het ontwikkelen van bloedgebaseerde tests voor het vroegtijdig ontdekken van de ziekte van Parkinson ondersteunen. Een bloedtest zou bovendien een betere selectie van patiënten voor klinische studies toelaten.
De meest veelbelovende merkers zullen in een later stadium worden getest in grotere en langdurigere studies om na te gaan of ze ook de progressie van de ziekte en de respons op de behandeling kunnen voorspellen. Dat zou een belangrijke stap voorwaarts zijn in het aanbod van gepersonaliseerde zorg voor mensen met of met een risico op de ziekte van Parkinson.

Octrooi

VITO heeft ondersteuning van het Michael J. Fox Foundation gekregen nadat in het Journal of Extracellular Vesicles een voorlopige studie werd gepubliceerd over het VITO-onderzoek naar kandidaat-biomerkers bij dementie. In deze studie werd de eiwitophoping vergeleken uit extracellulaire vesikels in het cerebrospinale vocht van patiënten met Alzheimer, Parkinson en Lewy-body-dementie, de meest voorkomende neurodegeneratieve aandoeningen die dementie veroorzaken. Het doel was om nieuwe kandidaat-biomerkers te identificeren die een groot potentieel hebben voor differentiële diagnose, of die mogelijk kandidaten zijn voor nieuwe of herbestemde farmacotherapeutica.

VITO heeft een octrooi aangevraagd voor deze eiwitten die de vroege opsporing van deze neurodegeneratieve aandoeningen kunnen vergemakkelijken.