In de Kamer klonk gisteren kritiek op de opschorting van de Welvaartsenveloppe in de context van de aanpak van langdurig zieken. Zo komt de koopkracht van kwetsbare groepen onder druk te staan. Daarnaast leeft er bezorgdheid over nieuwe sancties, zoals een verlaging van de uitkering bij het niet naleven van administratieve termijnen. Ook de manier waarop dit alles wordt doorgeduwd, werd op de korrel genomen.
Niet onlogisch kwam de felste kritiek van de PVDA in de persoon van Robin Tonneau. “Wat is dat nu eigenlijk, die Welvaartsenveloppe? Geen omslagje van oma en opa op 1 januari. Nee, het gaat om een enveloppe van de federale regering waar 2,8 miljard in zit. En dat geld dat moet verdeeld worden over de meest kwetsbaren in onze samenleving. Die enveloppe werd gebruikt om de laagste sociale uitkeringen een beetje op te trekken, want bijna alle sociale minimumuitkeringen in België liggen vandaag onder de armoededrempel. Door de herwaardering tussen 2026 en 2029 op te schorten, zouden naar schatting 140.151 langdurig zieken hun uitkering ingekort zien worden.”
Caroline Désir (PS) kwam tot een andere berekening: “Een zieke (bijvoorbeeld een kankerpatiënt sinds 2020) zou zo tijdens deze legislatuur 2.000 kunnen verliezen.” De maatregel treft hiermee volgens het parlementslid mensen die al in een financieel precaire situatie zitten en hoge zorgkosten hebben
Minister Vandenbroucke (Vooruit) gaf in zijn repliek mee dat de berekening van het PVDA-lid om tot 2,8 miljard te komen, nogal kort door de bocht was. Daarnaast beklemtoonde hij dat het om een tijdelijke opschorting ging. Sowieso liep hij niet warm voor deze maatregel, maar ‘nood breekt wet’. “Ik heb zelf in het verleden vaak genoeg gezegd dat welvaartsvastheid in de echte betekenis van dat woord is zoals een plant die je regelmatig een paar druppels water moet geven. Niet zoveel en kleine druppels. Maar als je dat te lang niet doet, dan gaat die plant dood. Je kunt dat gieten even onderbreken, dat wel. Maar niet te lang.
De minister verwees ook naar een bijzondere berekening door het Planbureau. “Als je gedurende 30 jaar geen welvaartvastheid toepast van de pensioenen, dan zullen die pensioenen verschrompelen tot niks, wat onlangs nog op de voorpagina stond van De Standaard. Je kunt dus even enkele jaren een politiek van welvaartsvastheid onderbreken, maar niet te lang. En dus we onderbreken die politiek even noodgedwongen in deze regeerperiode. “We moeten in budgettaire moeilijke omstandigheden onze prioriteiten stellen.”
“Onstabiel gebouw”
Irina De Knop (Open VLD) bekritiseerde vooral de wetgevende werkwijze waarmee de aanpak van langdurig zieken tot stand kwam, geen "schoolvoorbeeld" van hoe wetgeving moet ontstaan. Zo moest het parlement op 6 januari debatteren over maatregelen die al vijf dagen eerder, op 1 januari, waren ingegaan. De wetgeving is ook versnipperd: teksten worden volgens haar "in stukken gehakt" en in verschillende "brokken" naar het parlement gebracht. Omdat de wetgeving in verschillende golven wordt gepresenteerd, is het voor parlementsleden en de sector zelf zeer moeilijk om de volledige effecten en gevolgen van de nieuwe regels te overzien.
De Knop onderstreept dat men bij "baanbrekende wetgeving" mag verwachten dat men grondig en doortastend te werk gaat, in plaats van de huidige gefragmenteerde en overhaaste aanpak. “Vergelijk het met het bouwen van een huis waarbij de plannen voor de bovenverdieping nog niet klaar zijn terwijl de fundering al is gestort; men weet wel dat er gebouwd wordt, maar het is voor de architect onmogelijk om te beoordelen of het hele gebouw uiteindelijk stabiel zal blijven staan.”
