De FOD Volksgezondheid heeft zes initiatieven geselecteerd binnen de projectoproep “Reducing Single-Use in Hospitals”, gericht op de vermindering van wegwerpproducten in ziekenhuizen. Met een totaalbudget van 633.000 euro tot 2028 moeten de projecten concrete oplossingen testen die aansluiten bij de principes van de circulaire economie, zonder in te boeten op de veiligheid van patiënten en zorgprofessionals.

De oproep kadert in de Belgische ambitie om tegen 2050 koolstofneutraal te worden, ook binnen de gezondheidszorg. Minder wegwerpproducten gebruiken, en in het bijzonder minder plastic, sluit aan bij die doelstelling. Het Europees Milieuagentschap stelde sinds de covid-19-pandemie immers een sterke toename van wegwerpplastic vast.

De geselecteerde projecten focussen ofwel op een rechtstreekse vermindering van wegwerpproducten voor een specifiek producttype of binnen een bepaalde afdeling, ofwel op het versterken van transversale processen zoals aankoop, logistiek, samenwerking en gegevensuitwisseling tussen zorgactoren.

“De klimaattransitie laat zich niet opdelen. Emissies en fossiele materialen verminderen, hergebruik stimuleren en de circulaire economie versterken maken deel uit van één en dezelfde beweging. Deze projecten tonen aan dat het, zelfs in veeleisende sectoren zoals de gezondheidszorg, mogelijk is om concreet, coherent en verantwoordelijk te handelen”, benadrukt Jean-Luc Crucke, federaal minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie, belast met Duurzame Ontwikkeling.

Het project “Switch” van het CHC ontwikkelt op basis van levenscyclusanalyses een gestandaardiseerde methode om de overstap van wegwerpmateriaal naar herbruikbare alternatieven te vergemakkelijken. De resultaten moeten wetenschappelijk worden gevalideerd.

UZ Gent herbekijkt met het project “Rethink care procedures to avoid & reduce SU materials” verschillende zorgprocedures om het gebruik van materialen zoals nierbekkens, cellulosekompressen en niet-steriele handschoenen terug te dringen. Daarbij wordt een gestructureerde methodologie toegepast om onnodig gebruik te elimineren.

Het Universitair Ziekenhuis Brussel – Erasmusziekenhuis (H.U.B.) zal de rol van de ziekenhuisapotheker evalueren bij de vermindering van medische wegwerpmaterialen in interventie- en chirurgische afdelingen.

In Saint-Luc Bouge richt een project zich op het onjuist gebruik van niet-steriele wegwerphandschoenen. Via sensibilisering, educatieve tools en begeleiding van zorgteams wil het ziekenhuis het oneigenlijk gebruik beperken.

UZ Brussel zet met het project “Circulair hechten” in op herbruikbare en modulaire hechtingssets die beter afgestemd zijn op de reële noden van de zorgpraktijk. Het personeel wordt tijdens het volledige traject actief betrokken.

Bij AZ Klina implementeert het project “Re-Birth” circulaire strategieën in de verloskamer, gebaseerd op weigeren, herdenken en verminderen. Het ziekenhuis wil zo afval beperken en tegelijk infectierisico’s vermijden, in nauwe samenwerking met zorgprofessionals en academische partners.

De zes projecten zullen ook worden opgevolgd. De laureaten krijgen ondersteuning van een externe consultant voor rapportage en impactevaluatie, met het oog op een bredere uitrol en verbetering van praktijken in andere ziekenhuizen.

“Goede zorg betekent niet alleen investeren in innovatie en hervormen. Ziekenhuizen zijn op zich grote organisaties die een belangrijke impact hebben op het klimaat. Door hun steentje bij te dragen houden ze het leefmilieu van de mensen gezond en dus ook de mensen. Als we in de zorg slimmer omgaan met materialen, verminderen we afval, verlagen we de klimaatimpact en houden we de zorg even veilig. Dat is winst voor patiënten, zorgverleners en de planeet”, verklaart Frank Vandenbroucke, federaal minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid.

De FOD Volksgezondheid zal het programma coördineren en toezien op de realisatie van de doelstellingen. Het eindrapport wordt midden 2028 verwacht, na afloop van de financieringsperiode.