Vijftien jaar geleden stond de urologie in België nog grotendeels in het teken van klassieke open chirurgie en klassieke endoscopische technieken. Inmiddels evolueerde het vak naar een hoogtechnologische discipline waar robot-geassisteerde chirurgie, AI en superspecialisatie de toon zetten. De patiënt vormt nog steeds het hart van de zorg, maar het pad van diagnose tot follow-up is fundamenteel gewijzigd.  Vandaag heerst soms ook onzekerheid, schrijft dr. Thomas Adams.

“De opkomst van de Da Vinci-robot betekende een ware revolutie, vooral voor oncologische ingrepen zoals prostaat-, nier- of blaaschirurgie. Ook vele goedaardige indicaties – van pyeloplastie tot complexe reconstructies – worden vandaag robotisch aangepakt. Minder bloedverlies, sneller herstel en betere functionele resultaten zijn onmiskenbare voordelen. Toch vormt het uitblijven van terugbetaling voor deze ingrepen een structurele uitdaging: de meerkosten komen vaak neer op het ziekenhuis en de patiënt, wat een stuk innovatie en toekomstplannen bemoeilijkt.”

“Opvallend is de recente revival van de endo-urologie. Nieuwe technieken als HOLEP, MILEP, mini-perc en flexibele ureterorenoscopie hebben de aanpak van benigne prostaathyperplasie en steenziekte grondig gewijzigd. Met minimale incisie, kortere verblijfsduur en gestandaardiseerde protocollen winnen deze procedures sterk aan terrein.”

Nomenclatuurhervorming: spanning

“De nakende nomenclatuurhervorming per 1 januari 2026 houdt de sector in spanning. Recent werd de terugbetalingsbasis voor rituele circumcisie ingrijpend beperkt, met mogelijk ook gevolgen voor de terugbetaling van deze ingreep voor meerdere medische indicaties. De halvering van de ESWL-vergoeding creëert onzekerheid over de rendabiliteit van deze behandelmethode. Zonder aangepaste financieringsmechanismen dreigt de toegankelijkheid van essentiële en innovatieve zorg.”

Rol van de uroloog in het toekomstige zorglandschap

“De uroloog behoudt een centrale rol als regisseur doorheen het hele zorgtraject – van diagnose, multidisciplinaire bespreking en uitvoerder van de ingreep tot levenslange opvolging. Dat vereist continue bijscholing op elk van deze deeldomeinen. Ook de nauwe samenwerking met huisartsen, collega-specialisten, verpleegkundigen én patiëntenverenigingen blijft essentieel voor kwalitatieve, nabije zorg binnen een ziekenhuisnetwerk. In een tijd van grootschalige netwerken en fusies wordt het steeds belangrijker om als discipline kwaliteit én nabijheid te kunnen garanderen.”

“Artificial Intelligence biedt opportuniteiten zoals snelle beeldinterpretatie, workflow optimalisatie en patroonherkenning in grote datasets. Generatieve AI kan helpen via automatische rapportgeneratie, preoperatieve planning en zelfs realtime begeleiding bij ingrepen. Dat verhoogt efficiëntie en kwaliteit en laat toe om voor elke patiënt een meer gepersonaliseerd traject aan te bieden. Robotisering en RPA (Robotic Process Automation) worden meer dan waarschijnlijk the next big thing in aanvulling op generatieve AI.”

Nieuwe uitdagingen

Toch gaan technologische vooruitgang en robotisering hand in hand met nieuwe uitdagingen: wie is aansprakelijk bij foute AI-beslissingen? Hoe garanderen we vertrouwelijkheid van patiëntengegevens? En hoe houden we zorg betaalbaar als investeringen fors oplopen, zeker nu voor tal van innovatieve technologieën geen adequate terugbetaling voorzien is? Tegelijk werken de overregulering en de beperkte overheidssteun voor innovatie verlammend om een urologische dienst verder uit te bouwen. Stijgende materiaal- en personeelskosten maken het economisch model wankel en brengen de continue toegang tot hoogstaande, innovatieve zorg onder druk. Urologische zorg vraagt specifieke verpleegkundige expertise – de arbeidsmarkt blijft krap, en instroom van nieuw talent is nodig om de dienst draaiende te houden.”

“Om deze uitdagingen aan te gaan, is een mind switch noodzakelijk en moeten we veel meer een data driven discipline vormen. Het is door -zélf- deze data te analyseren en te interpreteren dat we de kwaliteit van ons werk kunnen optimaliseren door verbetertrajecten op te stellen. De patiënt is, als drijvende kracht, vragende partij voor kwaliteit verhogende initiatieven. Toegankelijkheid tot data blijft echter een groot probleem, deze zitten verspreid bij zowel ziekenhuizen, ziekenfondsen en Riziv. Het wordt tijd dat de neuzen van alle stakeholders in dezelfde richting komen te staan, zowel in het belang van de kwaliteit van de zorg als voor de kostenefficiëntie van deze zorg.”

“Dit alles vereist mijns inziens een krachtige syndicale vertegenwoordiging én een slagvaardige beroepsvereniging, ondersteund door de wetenschappelijke vereniging, die de belangen van het vak verdedigen op alle niveaus.”

“Afsluitend: de Belgische urologie bevindt zich op een kruispunt. Robotisering, AI en minimaal invasieve technieken bieden ongeziene perspectieven, maar structurele onzekerheid, personeelstekort en blijvende nood aan innovatie bedreigen de verdere ontwikkeling van de discipline. De uitdaging wordt om, ondanks alles, nabij, mensgericht en kwalitatief te blijven werken, verankerd in een solide economisch én organisatorisch model. Urologie mag dan een vak in transitie zijn, de motivatie en zorg voor de patiënt blijven het fundament.”

Dr. Thomas Adams, voorzitter Belgische Vereniging voor Urologie

Board member Beroepsvereniging voor Urologie